İnsanların çoğunun yılbaşı derdine düştüğü bir günde yıl sonuyla uğraşıyor olmanın verdiği enteresan tatla beraber işlerim üzerinde yoğunlaşmışken masama bırakılan bir kitapçığı karıştırarak kendim için anlık da olsa bir değişiklik yapıyorum. Bu kitapçık 13-14 Ekim tarihleri arasında İstanbul'da "perakende tartışıyor!" sloganıyla tertip edilen Perakende Günleri 2004'ün özet sunumlarından oluşuyor. Bir çırpıda kitapçığın yapraklarını, arka kapağa gelinceye kadar çeviriverdim. Bittiğinde masamın üzerine şöyle bir bilek hareketiyle, biraz yüksekten bırakıverdim. Masama düşen kitapçığın çıkardığı küçük bir ses bakışlarımın yeniden ona yönelmesine sebep oldu. Gözlerimi oraya çevirdiğimde karşılaştığım görüntü hayli ilgi çekiciydi.

İşte o an, birkaç gün öncesinde Güney Asya' da meydana gelen depremin oluşturduğu 'tsunami'nin magazinleşmeye başlayan haber metinlerinin, zihnimin arka planına yerleştirdiği bir coğrafi bölgenin adıyla göz göze kaldım. Maldivler... Maldiv Adaları... Maldiv...

Bahsettiğim şey bir reklam metniydi. Bütün dünyanın plastik kart sektörüne hakim bir firmanın "VISA" nın vermiş olduğu bir reklamda geçen ifadelerdi yüzleştiğim. Bilindiği üzere VISA bir süreden beri "Gelecek Ne Kadar Farklı Olursa Olsun, Gelecek VISA Kabul Eder" spotuyla sürdürdüğü reklamlar yayınlamaktaydı. Oysaki, o ana kadar, sıradanlaşan reklam zincirinin sadece bir halkasından ibaret bir reklamdı benim için.

Reklamın görselliğini, biri aşağıya doğru inen, bir diğeri yukarıya doğru çıkan yürüyen merdivenlere kendilerini emanet etmiş bir grup insandan ikisi üzerine yoğunlaşmış bir fotoğraf oluşturuyor. Aşağıya doğru inen merdivende hayata karşı kendinden oldukça emin bakışlar fırlatan bir hanımefendi duruyor. Yukarıya doğru seyrini sürdüren merdivende ise, bir elini cebine atmış, diğer elinde tuttuğu kitabı okuduğunu zannettiğimiz yakışıklı jönümüz. Gri renk hakim reklama. Ancak bahsetmiş olduğumuz şahıslara ilginin yoğunlaşması için küçük renkli materyaller kullanılmış. Kadının sol koluna iliştirilmiş sarı minik bir çanta, adamın sol elindeki kitabın kırmızılığı bizim dikkatimizin bu kişilere odaklanmasına yetiyor doğrusu.

Ve bu odaklanmanın devamında reklam metninin göbeğinde spota çekilmiş cümle gözümüzün içine içine hücum ediyor. Bu cümle aynen şu kelimelerden müteşekkil:

"Henüz bilmiyorlar ama, 3 hafta içinde Maldivler'de hayatlarının aşkını yaşayacaklar."

Reklamın altındaki şeritte ise yer alan cümleler vurucu tim görevi üstlenmiş durumdalar:

"Hayatın tüm sürprizlerine Visa'yla hazırsınız!
Visa kullanılan her yerde, küçük büyük tüm alışverişlerinizde..."

"GELECEK NE KADAR FARKLI OLURSA OLSUN, GELECEK VISA KABUL EDER"

Tabi ki bu reklam metnindeki objeleri zihnime oturttuğumda oluşan tabloya bakarak gülümsedim. Çünkü Maldivler'in felaket sonrası halini, geleceği tekelinde hayal eden bir firmanın kullandığı cümleler eşliğinde düşündüğümde ortaya hakikaten trajikomik bir manzara çıkmaktaydı.

Bir tarafta "TSUNAMI" diye birkaç harfle oluşturulmuş hazır bir kavrama sığınarak tanımlayabileceğimizi düşündüğümüz kimileri için imtihanı kimileri için belayı peşi sıra sürükleyen bir kaynayışa şahitlik ediyorum. Diğer tarafta ise paranın hakimiyetinin her şeyin üzerinde nasıl hegemonya kurabileceğine. Bir tarafta acının, endişenin, çaresizliğin, çırpınışın, bekleyişin, olanı biteni tanımlama çabasının, kurulan eşiğin öte yanına geçenlere eşiğin bu tarafında kalanlar tarafından dökülen gözyaşları, kimlikleri tespit edilemediğinden gruplar halinde kamyonlardan devasa çukurlara boşaltılan cesetler, cesetlerin üzerinde uçuşan akbabalar, iki evladından birini tercih etmek durumunda kalan anneler, boş bakışlarını okyanusun tuzlu sularına bırakan babalar, annesi ve babasını yitirmenin verdiği acıyla suyun tuzuna gözyaşının tuzunu ekleyen çocuklar. Diğer tarafta gelecekte nasıl yer alınması gerektiğine dair kurulan mikro ve makro planlar.

Bir tarafta günlüğü iki dolara yerli hatunlara masaj yaptırma uğruna VISA kabul eder otellerde günlerini gün etmenin hesaplarını yaparken gerçeğin ta kendisiyle yüz yüze kalanlar, bir tarafta VISA. Yakin olan gerçeğin ta kendisi geldiğinde VISA geçiyormuymuş acaba?

Medyanın, ölenleri her geçen gün ellişer bin artırarak hadiseyi istatistikleştirerek ve haberin arkasındaki ar perdesini yırtıp magazinleştirerek, bir anlamda gerçeğin önünde alabildiğince kirlilik oluşturduğuna şahit olduğumuz ve bu günlerde karşılaşmış olduğum bu reklam metni ile gerçeğin ne olduğuna dair ipuçlarını bir kez daha yakalamış durumdayım artık.

Hey bayım! Her bir şeyi hesap edebileceğini düşünen bayım! Gelecek geldi ve o gelecek VISA kabul etmedi.

Ne kadar farkındalardır acaba? Siz ne dersiniz?