02: 04
Bu günlüğü Çanakkale gezisi sırasında yazıyorum. Yoldayız, Çanakkale’ye doğru… Ziyaret edeceğimiz şehitler ve onlara şahitlik eden topraklar… 91 yıl önce bu gecelerde silahın soğuk namlusunu düşmanına ve topun hedefini gemisine yönlendirmiş olarak beklemekteydi.

07:20
Savaşlar devletlerin, medeniyetlerin var olma sınavlarında kopma noktaları. Bazen yıkılışın habercisi, bazen kuruluşun, bazen de geri çekilmeyi durdurmanın… Çanakkale bunlar içerisinde daha çok geri çekilmeyi durduran, varlık savaşında inat eden muazzam gücün ifadesi…

11:50
Çanakkale’deyiz… Boğaz, vadiler, sırtlar… Şehitlikler, abideler, müzeler… Toplar, mermiler, mayınlar… Siperler, yazıtlar, kaleler… Tabyalar, hastaneler, tüfekler... Bir savaştan arta kalan maddi şeyler bunlar. Bunlarla kazanılan bir savaştan geriye kalan ruh nerede? Savaş bilgisini aşacak, bilinç tohumları ekilebiliyor mu yüreklere? Popülerliğe kurban ettiğimiz değerlerden biri mi yoksa Çanakkale?

12:10
Yüzlerce araba. Tur otobüsleri, özel arabalar… Bir savaşın izlerini arayan binlerce insan. Çocuk, genç, yaşlı, öğrenci, asker, anne, baba… Anadolu’nun her yerinden insanlar burada. Yaşanan tarihe tanıklık etmek, geleceğe taşımak… Türkiye kendi değerlerini keşfetmeye devam ediyor. Türkiye kaybettiği ruhunu arıyor…

13:00
Şehitler abidesi… Boğazın girişinde, payitahtın muhafızı gibi… Her türlü saldırı karşısında dimdik, şaşmaz şekilde sağlam duracak Anadolu insanını sembolize eder gibi… Bu destanı bir abide anlatmaya yetmez ancak anlatsaydı bu kadar güzel anlatabilirdi diye geçiyor insanın içinden.

14:05
Şehitler… 21, 23, 26 değişik yaşlarda. Genç, öğrenci, yaşlı. Diyarbakırlı, Edirneli, Gümülcineli, Kudüslü, Bağdatlı, Rizeli, Selanikli, Malatyalı, Üsküplü, Sakaryalı… Bütün gururlarıyla, aşklarıyla yatıyorlar. Ama konuşuyorlar yüksek sesle; kendilerine kulak verip, onların ne yaptıklarını merak eden insanlara. Sorularına cevap veriyor, dertleriyle hem hal oluyorlar. Onlar şimdiki yapay Laik- İslamcı, Türk- Kürt, sağ- sol ayrışmalara anlam veremiyorlar. Ve bu sorunları aşmak isteyenlere de ne kadar da güzel cevap veriyorlar. Irk, dil, bölge farkı gözetmeksizin ben- sen ayrımına gitmeden, “öteki”ni yaratmadan biz diyerek koyun koyuna, can cana vatan için, din için, namus için, özgürlük için; bir ve biz hep beraber buradayız diyerek yatıyorlar.

14:35
Savaşın geçtiği mekanların bakımı geçmiş yıllara göre misyonuna uygun biçimde düzenlenilmeye çalışılıyor. Son üç yıldan beri ilginin artmasıyla beraber bölgedeki ciddi araştırmalar artmış. Ancak geçmişte ki ideolojik körleşmeden kaynaklanan sebeplerle gereken ilgi ve özen gösterilmemiş. Hatta savaşmak için binlerce kilometre öteden gelen insanların mirasçılarının yaptıkları karşısında duyulan mahcubiyetin getirdiği mecburiyetten kaynaklanan ilgi var resmi makamlarca. Daha birçok şehitlik tanınmayı ve savaşın gerçek yüzü gün yüzüne çıkmayı bekliyor. Bu konudaki bilgi ve belgeler az incelenmiş durumdadır.

15:40
Türkiye’de Çanakkale turizmi yerleşmiş görünüyor. İnanç, kültür, deniz, yayla turizmi derken Türkiye’de geniş kapsamlı, savaş merkezli seyahat turları düzenleniyor. Hafta sonu olması itibari ile olsa da binlerce insan bölgeyi ziyaret etmektedir. Anadolu’nun değişik bölgelerinden binlerce insan bu hatırayı anmak ve anlamak için buraya koşuyor. Savaşı anlatan hediyelik eşyalar, haritalar, kitaplar, savaş alanlarında bulunan savaş malzemeleri (gülleler, kurşun çekirdekleri, şarapnel parçaları vs.) tezgâhları süslüyor ve ziyaret edenlerce alınıyor. Yılın yaklaşık olarak sekiz ayı boyunca devam eden seyahat turları büyük bir ekonomik hareketliliği de sağlamış durumdadır. Çanakkale savaşını konu alan ve üst üste bir çok baskı yapan kitaplar halkın ilgisinin ne denli yüksek olduğunu göstermektedir. Çanakkale üzerine birbirinin tekrarı olan çalışmaları aşan derinlikli araştırmalar bekleniyor.

18:42
Allah- Vatan- Özgürlük… Türk milletinin var oluş kavramları her şeyde ve her yerde olduğu Çanakkale savaşının özelinde olduğu gibi yine paylaşılmış. İslamcı- muhafazakâr kesim Allah’ı sahipleniyor. Bu savaşın her boyutunda dinsel faktörleri önceleyen artık efsanelere bağlı dini hikâyelerle anlamaya çalışıyorlar. Milliyetçiler Türk milletinin vatana bağlılığını esas alarak yorumlamaya gayret ederken, sol kesim özgürlük temelinde bir bakış açısı getirmeye gayret ettikleri gözleniyor. Laik kesim ise Kemalizm’e yeni dayanaklar bulma peşindedir. Çanakkale’de ve yüzyıllardır bir medeniyet inşasındaki Türk milletinin varlık sebepleri olan bu ilkeler değişik kesimler tarafından parçalanarak sahiplenilmektedir. Türkiye’nin ihtiyacı olan Çanakkale de savaşan bu ruhun yeniden yorumlanmasıdır. Çıkış yolu Allah, Vatan ve Özgürlük ile ancak zihninde- kalbinde güçlü bir dimağ oluşturup geleceğe taşınması mümkün görülmektedir.

19:00
Evet, bir destan yazılmıştır. Yeni bir destan yazmak için düşmanın saldırısını mı beklemek gerekiyor? Çanakkale yarım yazılmış destandır. Bilgi, teknoloji, üretim, değişim destanı yazılması gerekiyordu, ama yazılmadı… Yarım yamalak ne olduğu belli olmayan; kimilerince destan, kimilerince yenilgi olan bir süreç yaşandı, yaşanıyor.

20:35
İyi bir Çanakkale gezisi için neler yapılmalıdır? Öncelikle savaş hakkında kuru basmakalıp bilgiler yerine Çanakkale Savaşı hakkında yazılmış kitap okunmalıdır. Artık şansınıza iyi bir rehber olmalıdır. Bazı gruplar özel rehber seçebilmekte ancak diğer turlarda firmanın belirlediği kişi olmaktadır. Ancak rehberlerin çoğu savaşı anlamına uygun bir şekilde aktaramamaktadır. Bu insanlarda hayal kırıklığı bile yaratabilmektedir. Gezilecek mekanlar çok olduğundan bir gün kısa olmakta mümkünse iki güne yaymak daha uygun görülmektedir.

23:00
Zaman tünelinden yapmış olduğumuz gezi bitiyor. Bu geziden bana ne kaldı? Bilinç heybemi ne kadar doldurabildim bilmiyorum. Geçmiş ile gelecek arasındaki köprüden gidip geliyorum.