“ABD’li ‘Colgate’ misvak özlü diş macununu dünyada ilk kez Türkiye’ de piyasaya sundu. Şirket, İslam inancına göre sünnet olan “misvak” özlü ürünüyle en çok satan ilk üç macun arasına girmeyi hedefliyor. ‘Colgate’, misvaklı macunu diğer İslam ülkelerinde de pazarlamayı planlıyor.

İstanbul Diş Hekimleri Odası (İDO) Yönetim Kurulu Üyesi Gamze Aren’e göre misvak, macun olmayan durumlarda mekanik diş temizliğinde kullanılabilir, sağlıklı sonuç alınabilir ancak, yapılan araştırmalar sonucu diş macununa ekstra bir etki sağladığı yönünde bir bilgi yok. Gamze Aren, bu yeni ürünün dini kesimin ilgisini çekmeye yönelik olduğunu düşünüyor.” (13 Temmuz 2005—Hürriyet)

“Ey Türbanlı kadınlar….
Nargileye, okeye, kayağa, tesettür defilesine, Tarkan konserine, marka kıyafetlere, hatta kişisel gelişimsetlerine bile ‘gönül rahatlığı’yla ‘evet’diye bu yürek, iş ‘tesettür mayosu’ na gelince isyan ediyor…
Yanlış anlaşılmasın…’tesettür mayosu’na isyan ederken beni ‘kutsalın sınırları’ motive etmiyor. Beni şu ‘tesettür mayosu’ adı verilen tuhaf giysi konusunda isyana teşvik eden tek unsur, estetik kaygımdır.
Çünkü ben ömrümde böyle sakil, böyle maskara bir kıyafet modeli görmedim.
Yani demem o ki: madem ki yaşamınızın çerçevesini belirleyen kutsalınız sizin denize ancak ‘tesettür mayosu’ adı verilen tuhaf giysiyle girmenize izin veriyor, o halde şu deniz sevdasından vaz geçin… Bunu bir istisna kabul edin…Sonra da ’istisnalar kaideyi bozmaz’ diyerek modern hayatın gereklerini yerine getirmeye devam edin…”(Ahmet Hakan--13 Temmuz 2005—Hürriyet)

Aynı gün aynı gazetede yayınlanan bu iki yazının ardından “ister istemez” derin düşüncelere dalıyor insan. Ne gazeteyi, ne de mezkûr yazarı “ciddi”ye aldığımdan değil, mevzuların geneli kapsayışından. “Olan” ile bir kez daha yüzyüze gelişimden…

Modern insanın handikaplarından bahsederken en çok gündeme gelen konu “tüketim çılgınlığı” dır. Bu tüketim çılgınlığıdır ki; modern hayatı her gün farklılaştırarak, bu gün “moda” olanı yarın “ demode” kılacak kadar çok gayret sarfederek, -her gün kendini yenilemeyi ve bu yenilenmede ki, materyalleri elde etmek kaygısından başka derdi tasası olmayan insanları- “üretmeyi” amaç haline getiren “güdük zihniyet”e ayak uydurmaya çalışmaktan başka bir şey değildir.

Yine gündeme gelen konulara atfedersek; “birbiri ardınca uçuruma atlayan koyun”luktan başka bir şey değil…
Daha içe dönersek; kendisinden “muhafazakar” diye bahsedilen “mü’min” lerin, modern hayata olan “ayak uydurma” gayretlerini, neye göre değerlendirsem, nasıl yorumlasam, öce bilemedim…Ama bildiğim bir şey vardı ki, yazarımızın(!) değerlendirdiği gibi, “estetik kaygılar”la olmayacaktı değerlendirişim…

Modern zamanlarda İslamî varoluş, kendisini, ya “Müslüman bireylerin dindarlığını cahilî hayat tarzının gündelik talepleri ile uyum içinde*” kılarak, ya da “sistemin içinde ama sisteme dahil bulunmayan kapalı dindarlık*” tasarımı ile açıklamaktadır.

Bu tespit, ayaklarımızı hangi noktada sabit kılmamız gerektiğine dolaylı bir vurgudur. Hatta cahiliye dönemindeki “insan yaşamı”nın da tekerrürüdür.modern zamana da kendimizi nasıl algıladığımızı ve neye göre yaşadığımızı düşündüğümüzde/sorguladığımızda (umarım yapıyoruzdur) esasında olmayı istemediğimiz kuyuların kenarında dönüp durduğumuzu fark ederiz. O kuyudan uzaklaşmanın tek yolu “tevhid” ile “modern gereklilikler”i asla birbirine karıştırmadan, hatta “buluşturmadan!” ayırd edebilmenin “eyleme dönük” bir yolunu bulmaktır.
Zygmunt Bauman’a göre sosyoloji, “insan eylemlerini geniş çaplı oluşumların öğesi olarak görmektedir; oluşumlar; yani karşılıklı bağımlılık ağları, eylemin karşılıklı koşullayıcılığı ve faillerin özgürlüklerinin genişlemesi ya da daralması**”….işte durumumuzu en iyi ifade eden sosyolojik bakış… Ama olması gereken değil, olan… ‘Allah’a karşı sorumluluk bilinci’nde olanların talib oldukları ise her zaman “olması gerekendir”. Yani “özdoğru”…Yine Bauman; “eylemini düşünme biçimi, kişiye, bütün diğer eylemlerini anlamlı kılması için bir model hizmeti görür.**”der. Bu cümleden olmak üzere ‘Allah’a karşı sorumluluk bilinci’ , modern zamanda da yaşasak, taş devrinde de olsak, hassasiyetlerimizi her daim eylemlerimizle görünür kılmayı beraberinde getirir. Bu durum ahlâki bakış açısından ziyade, imânî boyuta vurgu yapar.

Tüm bu öngörülerin ışığında hâkim durumu değerlendirmeye çalışırsak; vahiy döneminden günümüze dek “eylem”i düşünme biçimimizin ne çok değiştiğini ve buna bağlı olarak da öteki bütün eylemlerimize bu biçimin nasıl bir model teşkil ettiğini anlayabiliyoruz. Alışmışlıklarımızın rutinleştirdiklerini sorguladığımızda attığımız her adımın, düşünce yapımızı farkında olmadan nasıl da “geliştirdiğini” ve şimdi içimize dönüp baktığımızda kendimizi hangi mecralarda gördüğümüzü bilmem ki kaçıncı kez sorgulasak? (yoksa bu ilk mi?) Neyi nasıl değerlendireceğimiz birbirine bu kadar karışmışken mümkün mü? O hale gelmişiz ki, “nübüvvet akîde ile ahlâkın kavuşmasına ve en az bir insanda temsil edilmesine yönelmişken ve ilahi irade ahlâkın akîdeye rücû etmesini dilemekte*”yken, biz, durumlara tamamen “estetik kaygı” ile bakabilme cesaretini(!) gösterebiliyoruz.

Bunca uzayan cümleler aslında neyi anlatmayı amaçlıyor? Colgete, ya da tesettür mayosunu bu cümlelerin neresine koymamız gerekiyor, buna dilerseniz siz karar verebilirsiniz. Lâkin benim bu yazının herhangi bir yerine eklemeyi amaçladığım, içinde tesettür mayosu ve Colgete’in misvak özlü macununun geçeceği cümleler şunlardır: Eğer bir ahlâk kırılması söz konusuysa, modern zamana atfetmekle ve içimizde ki üstün iyileri menfaatlerimiz doğrultusunda dışarı çıkarma gayretlerimizle bu kırılmayı onarabileceğimizi düşünmek sorumluluk, bilinç, Allah ve de iman kelimelerini yanlış anlıyoruz demektir.

Çok sâfiyâne bir biçimde mezkûr diş macununu alacak olmamız saflığımızın değil, düşüncesizliğimizin göstergesidir. Amerika patentli bir ürünün, “sünnet”lerimizi “kullanması” bizim “imanımızı” sömürmeyi açıktan açığa yürütmesi demektir. Daha çarpıcı bir söylemle; her abdestten sonra sünnet olduğu üzre misvaklanalım derken, Colgete misvakla dişlerimizi Iraklı çocukların etlerine geçirmenin hiçbir savunulur yanı yok!

Ve dahi tesettürü farz kılan bir Allah’a iman edip, modada yer alan kimi “tesettür ürünleri” ni değerledirirken tek bakış açımızın, tek kaygımızın “estetik özellik” oluşu, düşüncelerimizi, hislerimizi, görüp gözettiklerimizi, anlamımızı, imanımızı, kendimizi…yedi kat yerin dibine sokmaktan başka bir şey değildir.

………………………..

* Ahlak Ayaklanması, Haluk Burhan
** Sosyolojik Düşünmek, Zygmunt Bauman