Cezmi Ersöz'ün ortaya attığı, Nihat Genç'in destek verdiği edebiyatta lobicilik tartışmaları bir hayli alevlenmiş durumda. Perihan Mağden ve Ece Temelkuran şiddetli bir kavgaya girdiler. Gerçek Hayat Dergisi ise geçen haftaki sayısında "İslamcı Edebiyatçılar"ın lobicilik hakkındaki görüşlerine yer verdi. Lügatte lobicilik olarak adlandırılan şey 'çıkarları ortak olan grupların yapmış oldukları faalliyete' denir. Edebiyatta lobicilik ise (Gerçek Hayat Dergisi'nden alıntılıyorum) Holding destekli yayınevleri ve dergilerin kimi sıradan yazarları kayırdığı, şişirdiği, parlattığına ilişkin yargılar; eşcinsellerin edebiyat dünyasında ayrıcalıklı oldukları; aynı okullarda ve bilhassa kolejlerde okumuş yazarların klanlar/kastlar oluşturmaları, belli mekanlarda buluşarak edebiyat ortamında bir tür ahbap çavuş ilişkileri ağının örülmesi ve aynı lüks semtlerde oturmak gibi ayrıcalıkları paylaşan yazar takımının komşuluk refleksleri... gibi birçok bağı içeren ve nihayet edebiyat ortamında edebiyat dışı etkenlerin insanları şöhrete taşıyışını ifade eden bir olgu!

Aslında lobicilik denen şey siyasal bilimle anılan bir kavramdır. Örnek vermek gerekirse; ABD'de yönetimi etkilemeye çalışan ve yönetimin almış olduğu bir çok karara etki eden STK'ların yapmış oldukları mücadele bir tür lobicilik faaliyetidir. Özellikle ABD'de İrlanda lobisi hakimdir. Bu kavram edebiyata angaje edilerek siyasal bilimlerdeki manasından biraz sapmıştır. Her neyse konumuz bu değil.

Bu yazıda şöyle bir edebiyat dünyasına gezinti yapmayı düşünüyorum. Eğrisiyle doğrusuyla. Tabi edebiyat dergiciliğine de şöyle bir teğet geçeceğiz.

Hilmi Yavuz, kendisi Türkiye'de iki büyük üniversitenin iki farklı kürsüsünü kapmıştır. Felsefeci? ve şairdir?. Ayrıca Zaman Gazetesi'nde köşe yazarlığı yapmaktadır. Murat Güzel'in Huruç'ta yayınlayacağı (yayınladı mı bilmiyorum, çünkü Huruç yayın hayatına son vermişti) Hilmi Yavuz'la ilgili yazısına şöyle başlayacağını söylüyordu. "Felsefecilerin şair, şairlerin ise felsefeci dediği, her iki grubun ise kabullenmediği birisidir Hilmi Yavuz." Gerçekten güzel ve yerinde bir tespitti. Oysa Hilmi Yavuz bugün hem felsefede hem de şiirde zirveye ulaşmış bir isimdir?. Bir konferansında Hilmi Yavuz ben I. sınıf bir şairim diyordu ve bir ayağının doğuda diğer ayağının ise batıda olduğundan bahsediyordu. Türk Edebiyatındaki böyle bir kaç şairden birisiydi kendisine göre. Asaf Halet Çelebi, Yahya Kemal ile kendisini aynı kefeye koyuyordu. Burada şunu da belirtmeden geçmiyeyim, şiirde teknik olarak şiire ve döneme bir şey getirmiş şairlere I. sınıf şair denir. Hilmi Yavuz'un popülaritesi I. Sınıf şair olduğundan mı kaynaklanıyor yoksa lobicilikten dolayı bu kadar popüler?

Ahmet Altan ve Orhan Pamuk, son dönem Türk edebiyatında beğendiğim roman yazarları arasında. Yüzbinleri aşan satış rakamları var. Orhan Pamuk'un "Kar" romanı, otobüs duraklarında bile reklam olmuştu. Ahmet Altan'ın "Aldatmak" adlı romanıyla her TV kanalında bir dönem konuşulması lobiciliğin neresindedir?

Hece Dergisi'nin YKY ile flörtü lobiciliğin neresindedir? Bu bağlamda Pakdil'in öğrencileri olan Hececiler, Edebiyat Dergisi ile aynı çizgide midirler? Hece dergisinin İsmet Özel düşmanlığı lobicilik değil midir? (Anti-propaganda olarak) Biliyorsunuz ki Hece Dergisi Türk Şiir Özel Sayısı İsmet Özel'e şair olarak yer vermemişti.

Zaman Gazetesi Kültür Sanat sayfası editörü Ali Çolak, Sadık Yalsızuçanlar'ın YKY'ye kabul edilmesi üzerine bir yazı yazmıştı. Hoşgörüye dayalı. Sadık Yalsızuçanlar'ın transferi bir tür lobicilik değil midir?

Aynı YKY Ahmed Hamdi Tanpınar'ın külliyatını Dergah Yayınları'ndan almaya çalıştı ve yeni baskılarını yaptı. Buna bizim cenahtan ses çıkaran bir kaç kişi oldu. Onlar da Don Kişot olarak nitelendirilmedi mi? YKY'nin Tanpınar Külliyatını tekrar basmak istemesi lobiciliğin hangi kategorisinde adlandırılabilir?

İbrahim Tenekeci'nin Kırklar'ı Hürriyet söyleşisini reddederken neyi düşündü. Neden Hece gibi yapıp flörte kalkışmadı.

Bir tarafta Evrim-Dönem-Alan 67-Ant-Halkın Dostları-Edebiyat Dostları-Varlık-Türk Edebiyatı,

Diğer tarafta Büyük Doğu-Edebiyat-Diriliş-Mavera dergilerine yaslanmış Yönelişler-Kayıtlar-Yedi İklim-Hece-Kaşgar-Kökler-Kırklar-Yitik Düşler-Ay Vakti-Yolcu-Genç Adım-düş Parantezi-Vivo-Okuntu-Çizgi-Kum Yazıları-Atlılar (Bu biraz daha farklı, Büyük Türk şiiri için önemli bir çığır bence.)

İlk sırada saydıklarım bugün edebiyat dünyasında adı daha çok anılan dergiler değil midirler? İkinci sırada sayılanların daha iyi ürünler vermelerine rağmen dışlanması bir tür lobicilik değil midir?

Son Söz...

Yozlaşmaya karşı savaş açmak hem netameli, hem de netameli olduğu oranda uzun soluklu bir iştir. Yozlaşma eğer bir kültür halini almışsa ve edebiyat dünyamızda lobicilik faaliyetiyle yozlaşıyorsa ki bu bir hâl tespitidir. Söz konusu bu hâl tespitini yaparken bir kültürel taşıyıcı eleman olarak lobiciliği nereye koymamız gerekiyor? Şüphesiz bu durumu edebiyattan soyutlayabilir miyiz? Soyutladık diyelim, olmaz ama, bu lobiciliğin ide'deki karşılığını Platon'a sormamız gerekmez mi?

Maalesef böyle bir imkanımız yok.