Yazıda bahsedilen mevzu yani insanların içlerinde bulundukları,yer edindikleri toplumlardan; topluluklardan dışlanmamak için -en asgari seviyede dahi olsa- o topluma ve topluluklara adapte olmaya çalışmalarının neticesinde görülen 'itaat'i veya herhangi bir otorite karşısında güçsüzlüklerinin,kendilerini güçsüz hissedişlerinin bir dışa vurumu olan 'itaat'i ne sadece Türk toplumuna has bir durum ne de salt şiddetin, ezilmişilğin, dövülmüşlüğün bir sonucu olarak değerlendirebiliriz.Çünkü itaat hem sosyal çevre kaynaklı olduğu kadar biyolojik(fıtri) kaynaklıdır hem de global bir durumdur.(Sorun demiyorum çünkü itaati sorun çerçevesinde değerlendirmek de bir sorundur.Çünkü itaat gereklidir.İtaatsiz toplum olmanın mümkünatı yoktur.İnsanın itaatsiz olmasını beklemek onun fıtratına aykırıdır.)

En basit beşer Allah'a iman etmek, İslam olma fıtratı üzerine yaratılmıştır.Çünkü o kudret sahibi Allah(c.c.)karşısında acizdir ve O'nun huzurunda göstermiş olduğu tevazu, huşu, hudu vs. onun acziyetinin, güçsüzlüğünün bir göstergesidir.

Zira, itaat sanki salt sosyal çevre kaynaklıymış gibi değerlendirilip buna kaynak teşkil eden sosyal çevrenin de şiddet, dayak gibi unsurları içerdiği kanaati kusurludur.İtaat etmeye meyyal insan aynı zamanda sosyal bir davranış olan itaati eğiterek, koşullandırarak (yok olmasa da)törpüleyebilir.Bu da tamamen tercih meselesidir.

İnsan itaat etmeye mütameyildir.Çocuk anne ve babasına, öğrenci öğretmenine, kul Allah'a, vatandaş devletine bir nevi itaatle yükümlüdür.(bahsettiğim itaat körü körüne diye nitelendirdiğimiz itaat değil)Aksi takdirde olumsuz sonuçlar doğmaktadır.Az önce vermiş olduğum örneğe benzer bir örnek verecek olursam işçinin işverene itaatinin iki sebebi vardır.İlk sebep biyolojik olarak güçlünün(otoritenin) karşısında boyun eğmesidir.Çünkü güçlü olan otorite güçsüzün toplumsal sebeplerden(para, kariyer,vs) ötürü bir kademe üzerindedir.Güçsüzün ona ve onun vereceği işe ihtiyacı vardır.Çünkü para kazanması gerekmektedir ve çünkü geçindirmesi gereken bir ailesi vardır.İkincisi ise işçinin işverene tabi olması gerektiğini zamanla aynı durumun versiyonlarına maruz maruz kala kala öğrenmesidir.

Nitekim, 1960-1970’li yıllarda itaat(obedience) konusunda yapılmış üç tane önemli deney bulunmakta.Bu deneyler itaat’in sebebinin sosyal çevre olduğu kadar biyolojik ve sorunun evrensel olduğunu mantıki deliller çerçevesinde bizlere sunmaktadır.Bu konuda daha detaylı bilgi sahibi olmak isteyenler için bu üç deneyi ve gerçekleştiren bilim adamlarının isimlerini vereyim.

1.Stanley Miligram(1963-1974)-Obedience Study
2.Philip Zimbardo & Craig Haney(1973)-Prison Study
3.Solomon Asch(1952, 1965)-Conformity

Özellikle birinci ve üçüncü çalışmalara konuya asıl itibariyle açıklık getirmektedir.

Selam ve sevgilerimle

Hiç kimselere itaat etmemek lazım şeklinde düşünmüyorum. Özellikle Allah yolunda olduğunu düşündüğüm bazı insanların sözlerini dikkate alıyorum. İtaat etmeyeni görünce de Asiye olmak hoşuma gidiyor.
İnsan herşeyi kendi aklıyla bulacağım diye uğraşsın tabii ancak bazılarının buna katkısı olsa ne olur? Yani istişare gibi bir şey bu. Güveniyorsunuz ve soruyorsunuz. Onu önemsediğiniz için dikkate alıyorsunuz.
Şeyhini şirke varan biçimde yücelten birisi ile aklını çok beğenen ve kimselere danışmam diyen arasında ne fark var. Birisi şirketine şeyhini ortak eder öbürü aklını...
Gassal elinde meyyit olmak , nefsin terbiyesi için bir şeyler yapmaya çalışmak, Allah'ı hatırlamak ve bunu bir ders disiplini içinde yapmayı sevmek neden yanlış olsun.
Her şeyi bir bilenden öğreniriz. Bana bunu öğret diye gideriz. Bir nakışı bile hocasından öğreniriz. Ne olur dini hakkıyla yaşamak için
daha iyi bildiğine inandığımızdan yardım alsak. Bu denli rijit olmamak lazım diye düşünüyorum. Yani sizde bir türlü bizde bir türlü desek...Hoş bu da bir tasavvuf disiplinidir.
Tapduk'un tapusunda
Kul olduk kapusunda
Yunus miskin çiğ idik
Piştik elhamdülillah
Bana hiç körü körüne itaat gibi gelmiyor. Muhabbet var işin içinde. Öyle sanıldığı gibi taş gibi bir emir komuta değil...Hani içimizde tarikatlı üniversite mezunları alınabilir diye söyledim. Benim tanıdıklarım şu şarkıdaki gibi değiller"benim bir küçücük turnam var otur dersem oturur kalk dersem kalkar"
Allah cümlemizi istikamet üzere kılsın.

“Din adına itaat maskaralığı” başlığı altında kaleme alınan yazıda olduğu gibi; Tasavvufi Eğitim’in başlıca unsurlarından Şeyh ve Mürid ‘in,eğitim sürecindeki ilişkisini , körü körüne bağlılık olarak tanımlamak,Tasavvufi Eğitim’in Hürriyet Prensibini göz ardı etmektir.Zira Şakir Gözütok’un ifadeleriyle “Tasavvufi Eğitim,İslam eğitimi’nin bir parçası olarak kişinin hürriyetini ,Allah’ın dışındaki bütün ma’budlardan kurtulup sadece Allah’a bağlanmasında bulur.İslam hürriyeti evvela kişinin kendi içinde arar.Dıştaki insanların motive etmesinden önce ,duygu ve arzularının motivasyonundan ferdi kurtarmayı,gerçek hürriyet olarak tanır.İnsanların hürriyetine engel teşkil eden bütün bağlar,tasavvufi eğitimde mücahede ve murakabe yoluyla ortadan kaldırılmaya çalışılır.Eğitim bilimciler de,insan hürriyetini bu anlayışa yakın bir görüşle izah ederler.
Tasavvufta müridin şeyhine şartsız teslimiyetini,insan hürriyetini engelleyici bir durum olarak değerlendirmemek lazımdır.Çünkü,kişinin iradesiyle istediğini yapması ,onun hürriyete sahip olduğunun işaretidir.Ferdin kendi iradesiyle her hangi bir ameli işlemesi ve bu ameli istediği kişi için yapması ,onun iradesinin ve dolayısıyla hürriyetinin varlığına delâlet eder.Bu hürriyete işaret etmesi açısından,tasavvufi eğitimdeki “talib” ifadesini ve onun ihtiva ettiği manayı hatırlamalıyız..”*
Kur’an’ın aklımızı kullanmamızı emretmesine gelince;Kur’anı Kerim’in işaret ettiği,Allah’ın birliğine ve kudretine delil olan ,ibret verici delilleri anlamaya muktedir bir akla, yani akl-ı selime sahip olmayanlar neyi nasıl akledecekler..Ki akl-ı selim;günahlarla veya tevhidi bozan şeylerle kirlenmemiş,vahiyle birleşen,buna göre düşünebilen,nefsin esiri olmayan akıl anlamındadır..Körü körüne bağlılık dediğiniz teslimiyet,nefsin kendi şeytani bağlarından azad olup,Hak’ta hürriyete kavuşma hedefini gerçekleştimek adına uygulanan bir yöntemden başka bir şey değildir... Bu ve buna benzer başka yöntemlerin de kullanıldığı, Tasavvufi Eğitim Sistemi’nin yetiştirmiş olduğu kaliteli ve kabul görmüş insan topluluklarını incelemenin bizi bu konuda gerçeğe uygun bir fikir sahibi yapacağı kanaatindeyim.Bu gibi ciddi konularda fikir beyan ederken, biraz daha araştırmacı bir üslup kullanmak fikirlerimizi daha kaale alınır hale getirir diye düşünüyorum.
En güzel selamla...

*Tasavvufta Şahsiyet Eğitimi,Şakir Gözütok