Genelde evliliğin teorisini kurmaya çalışanlar, bu konuda fazla kafa yoranlar ya evde kalıyorlar, ya da evlilik öncesi işin teorisini tükettikleri için pratikte hayal kırıklıkları ile karşılaşıyorlar. Her evlilik ve evlilik süreci tektir, özeldir dolayısıyla kurgulanabilir, belli kalıplara oturtulabilir yanı pek yoktur. Bence dua dışında işleyen çok sağlam bir mekanizma da yoktur. Allah takdir ediyor insanlar evleniyor, her şey bu kadar basit ve özettir. Aslında her iş böyle ama yine insanlar kendi çaplarında fiili dua kabilinden bir uğraş veriyorlar, işin teorisini kurmaktan kendilerini alamıyor filan da bunların sonuca ne derece etkisi oluyor onu da bilmiyorum.

İnsanda evlilik tasavvuru küçüklükten itibaren içinde bulunduğu ailesinden gördükleri ile, öğrendikleri ile şekillenmeye başlıyor, sonra da bu iş ilgi alanına veya gündemine girmeye başlaması ile birlikte çevresindeki yaşıt arkadaş ve tanıdıklarının deneyimleri ile bir seviyeye geliyor. Bu ikinci evrede kişinin fikirleri ya daha kemale eriyor ya da bol bol kaygılar edinerek saçmalamaya başlıyor. İnsan tabiatı kötü örneklerden daha fazla etkilenir gerçeği de varken anlatılan şöyle bir hikâyenin sağlamasını çevresinde yapmaya başlıyor. Hikâye şudur: “vaktinde bir ermiş (nasıl eriyorsa) yaşarmış, adam hep hüzünlü hüzünlü durur, arada bir tebessüm edermiş. Cemaat bir türlü buna anlam verememiş, en sonunda adama sormuşlar, “nedir bunun hikmeti/sebebi?” - Ermiş; “yeni doğan kız ve erkekleri, bir iyi, bir kötü eşleştiririm hüzünlenirim, arada sırada iki iyi denk gelir, çok hoşuma gider, buna tebessüm ederim” demiş. İşte bu istatistiğin kurbanı olmak çokbilmiş adayları korkutmaktadır. Ancak bu konuda istatistik biliminin de hiç önemi yoktur çünkü milyonda bir olan bir ihtimal bile başınıza geldiğinde sizin için yüzde yüz gerçekliğiniz oluyor.

Her insanın ayrı bir dünya, alışkanlıkları, sevdiği şeyler, gıcık olduğu şeyler vardır. Evlilik bunlarda revizyon gerektirecek bir takım mecburiyetlerden oluşuyor. Çiftlerin birbirlerine nasıl davranacağından tutun da, günlük hayatı nasıl yaşayacaklarına kadar… Paylaşım alanınız arttıkça hayat, birlikte yaşanması pek de kolay bir şey olmayabilir. Bunun en net örneği yurtlarda tanışıp, kanka olan arkadaşların birlikte eve çıkmaları ve daha sonra ev hayatında birbirleri ile geçinememeleridir, çok sık rastlanır. İşte evlilik böyle bir şey, her şeyiniz uyuyordur, tam aradığımı buldum dersiniz ama ne biliyim eleman horluyordur, siz de uyuyamıyorsunuzdur, bunlar pratikte bir sorun olur, bu örnekleri çoğaltabiliriz. Yaşanmadıkça bir takım kaygıların ortadan kalkmayacağı, pratiğini görmedikçe tüm teorilerin, planlamaların, hayallerin, vaatlerin pek geçerliliği yoktur. Bu noktada yapılması gerekenler beklentileri idealize etmeden, hayırlı akıbetiniz için dua etmektir.

Evlilik, dini terim kullanmaksızın ifade edilecek olursa batılı düşüncenin "risk" dediği gerçekliği göze alabiliyor musun, alamıyor musundur?, mesele burada. Bizim avantajımız hep sonuçta kazanıyor olmamızdadır, onlarda riskin bir sonucu da kayıptır, o bize göre yok. Öncelikle samimi bir şekilde buna iman edilmelidir. Somut bir şekilde Allah rızası dışında bir kaygı olmaksınız, dua ile bu işe kalkışılır, başarılı bir evlilik olur ise bu bir ihtimaldir, kazanılmıştır; başarısız bir evlilik olmuş ise de yine bir ihtimaldir, yine Allah'ın iradesi ile olmuştur, bu bir imtihandır diye sabredilirse yine kazançlı çıkılmıştır. Dolayısıyla iman etmişler için her halukarda kazanç vardır, her işte olduğu gibi evlilik konusunda da sonuç odaklı bir yaklaşım pek işlemez, Aliya’nın muhteşem sözü ile “tarihi Allah yazar”. Önemli olan bu sonuçtan razı olabilmek ve edebilmek için baştan samimiyetle davranılmalı, sahih gerekçeler ve beklentiler ile yola çıkılmalıdır, islam hukukunda, “kefaet” terimiyle ifade edilen adayların dini, iktisadi ve sosyal bakımından bir denkliğe sahip olma şartı gözden kaçırılmamalıdır.

Hep rivayetlerde tavsiye edilen dindar adayı tercih etme yolu da maalesef günümüzde, zihin dünyamızdaki savrulmalar nedeniyle çok kolay işleyen bir durum olmuyor. Mesela dini referanslarla birileri size koca hakkını bir feministin tasavvuru gibi anlatabiliyorken, yine birileri dini referanslarla size koca hakkını bir köle tasavvuru gibi anlatabiliyor, piyasada bunun örnekleri çoktur. Bu noktada gelenek önemsenmeli ve karşınızdakine saygı orta yolu bulma ve dengeyi sağlayıcı bir rol oynamalıdır. Her iki aday içinde söz konusu savrulmaları önlemenin yolu, geleneğin kölesi olmadan olayı geleneksele taşıyabilmektedir.

Yazı boyutu biraz yorum sınırların aştı ama malum konunun, bu muhabbetin insanları cezp edici bir yanı var, milletin yarası mı çoktur, malzemesi mi çoktur bilmiyorum ama en çok hit’i bu tür yazılar almıştır. Herkes için Allah hayırlısını nasip etsin.

Sanırım, "doğal" ve "ideal" duruş nedir sorusuna "Kara Şahin Düştü: Evlilik Üç Yıldır" kitabında yanıt vermişsiniz: "Üç Özne, cinsiyete insan kapısını aralayacaktır" (sayfa 162). Merak ettiğim şey şu: "cinsiyete, insan kapısını aralamak mı" yoksa, "insan'a cinsiyet kapısını aralamak mı?"; ayrıca Bu yazıda "kadınca" anlatım (Evlilikte esas duruşlar, paragraf: 2) nerededir?

Saygılarımla...

Üst Not: Beri baştan belirteyim, sevgili Servet'le sürdürdüğüm karşılıklı diyalogun uzayıp gitmesi sonucunda bir ip gibi incelen satırları özgürlüklerine kavuşturmak için yeni bir yorum sayfası açmayı uygun gördüm.

Ben, sözcüklerin arka bahçesine girmeyi bir uğraş haline getirmekten zevk alan biriyim. Bu çoğu zaman yazara güvensizlik olarak anlaşılır. Aslında buradan bir güvensilik varsa - ki vardır - bu güvensilik yazara değil, yazıya yöneliktir. Çünkü yazı yazarın uygun sözcükleri seçmesinden ve kendi düşüncelerini ifadelendirmesinden oluşuyor. Bu durumda, yazar için esas olan kendi düşüncelerini ifadelendirmektir. Sözüklere duyulan gereksinim, doymak için insanın yemeğe duyduğu gereksinim gibidir. Aç insan için yemek ve canının istediği yimeğin türü önemlidir; yemek hazır hale gelene kadar mutfakta geçirdiği süreç onu ilgilendirmez. Kelimeler de öyle. Pek az yazar sözükler mutfağına girmiştir. Ben kendi adıma sözcükler mutfağında zevkle çalışmayı seven biri olduğumu söyleyebilirim ancak. Sevgili Servet'in bir "mutfak" alışkanlığının olduğunu sanmıyorum. Onun sadece yemek zevki vardır. O, yediği yemeklerin tanımını yapıyor ve yemeğin mutfaktan sıkıp sofraya oradan da mideye gittiği süreci ile ilgileniyor. Tıpkı, cemaat.com gündeminde ender sayılacak düzeydeki bu yazısında olduğu gibi. Bu yüzden onun yazısında kullandığı kelimeler yemek zevkini anlatan türden sözcüklerdir. Mutfak işinin klasik Türk ailesinde kadınlık uğraşı olduğunu , yeme ve yediğini değerlendirme işleminin de erkek işi olduğunu göz önüne alırsak, Servet Bey'in yazısındaki kavramların mutfaktan haberdar olmadığını söyleyebiliriz. Yani, onun (kadına, cinsiyete ve cinselliğe ilişkin) kullandığı kavramların kadının alanı olan mutfak alanına pek müdahale etmediğini göreceğiz. İlginç olan da bu ya, dilde "kadının kavramları" yoktur. Dil, kadının sonradan öğrendiği bir zorunluluktur. Çünkü dil erkeğin icadıdır. Düşünce tarihinde kadın filozoflarının olmamasının mantıklı bir gerekçesi de bu olabilir. Bu yüzden kadının dille olan bağlantısı nesneldir. Bütün dillerde öznel güç olarak hep erkek kimliğinin yer aldığını görmekteyiz.

Bir hatırlatma: Bunu daha sonra da tartışmaya açabiliriz.

İşin gerçek yanı şu ki, yemeğin değerini de belirleyen şey onun sofradaki duruşu ve yenildiği zaman verdiği hazdır. Mutfak çalışması, bu zevk için geçilen bir süreçtir. Ancak, sofranın kurulması mutfakta düşünülmektedir. İşte bu yüzden sözcüklerin mutfağına girmek zorundayız, çünkü kavramların yaratılış yeri orasıdır. İşin ilginç yanı dilin yaratılış yeri de topraktır ve toprağı insanın kullanımına açan kadınlar olmuştur.

İkinci hatırlatma: Bunu da daha sonra tartışmaya açabiliriz.

Yazar, düşüncesini ifadelendirmeye yarayan kavramları mutfaktan hazır halde çıkan lokmaları boğazına indirir gibi zevkle tatmakta ve tattırmaktadır. O sadece kavramların lezzetini tanımladığından; lezzet sözckleri kavramlara lezzeti veren mamüllerin nihai bir ifadesi gibidir. Çoğu zamanda onları aşmaktadır. Yani kavramlar tıpkı mamüller gibi adsıl değildir, bütünleyicidir ve tanımlayıcıdır. Bir kavram yüzlerce sözcüğün ve ifadenin ancak bir kelimede tanımını içere bilir. Aslında Modern Batı bilimi ve Doğu anlayışı derken söz konusu farklılıkların, çatışmaların, anlatımların, yöntemlerin gidip dayandığı son durak sözcükler mutfağının kapısıdır. Aslında insanlığın sözcükler mutfağı aynıdır; farklı olan bu sözcüklerin çeşitli kavramlar içine sokuluş tarzıdır. Batı ve Doğu anlayışındaki, düşüncesinde ve bilgisindeki çatışma kavram çatışmasıdır.

Bu yorumun başlığında "Hazların Dili" başlığını kullandım; çünkü haz sözcük olarak bir tadışın uzantısı sonucunda oluşan bir sözcüktür. Bu başlığı kullandım, çünkü ancak bu şekilde dildeki "erkeğin" o büyük ve benliksel duruşunu yakalamak istedim. Ve bu başlığı kullnadım; çünkü bu sözcük sayesinde cinsiyetle-cinselliğin=kavramla-mutfağın arasındaki benzerlik alanını ifade etmek istedim.

Şimdi yazının sonuna dönelim ve Servet Bey'in bize sorduğu sorunun olanaklarını ortadan kaldıralım. Çünkü bir yazıya eşlik etmek için, tıpkı yazar gibi o yazının bütününden bizim de geçmemiz gerekmektedir. Ancak o zaman Servet beyin hazlarına kendi haz anlayışımızı katarak ortak bir zenginleşmiş yanıt ortaya koyabiliriz.

Yazının daha başında, yazar ustaca bir farklılığa dikkat çeker: cinsellik ve cinsiyet arasındaki fark. Ve yine gayet doğru bir göndermede bulunarak her iki benzer duran ve birbirlerini tanımlayan iki kavram arasındaki farklılığın kaybına değiniyor. Yazar her iki kavramın farklı duruşlarını aile ve evlilik içinde değerlendiriyor ve ancak bir sonraki cümlede kişi için aile ve evlilikten de önce şekillenen "kimlik" kavramına yer veriyor. Anlaşılan, burada kullandığı "kimlik" kavramını da ancak aile ve evlilik içinde tanıma sunmaktadır. Yorumlarımın ilkinde Servet Bey'in direk kitabına göndermede bulunmuştum. Buradaki amacım kitapa bu yazı arasında bir paralellik kurmak değildir. Amacım, bu yazıda kavramsal biçimde ifade edilmeyen, ama kitapta kayet net biçimde ortaya konulan salt analmda "özne"nin varlığını öne çıkartmaktır. Çünkü, gerek cinsellik, gerekse de cinsiyet kavramlarının önünde duran ilk tanım Özne'dir. Buradaki özne "ben külütürü" olarak tanımalan şeyin çok daha pratik ifadesidir. Çünkü, cinsiyetlerin cinselliklerinde yaşanan farklılık, aslında öznenin öznelliğinde yaşanan farklılıktan ileri gelmektedir. İşte ben bununla, yorumumda soru olarak Servet Bey'in karşısına çıkardığım, ama onun da ısrarla cevap vermekten kaçındığı "müslümanların erkekçe" kuramının zamansal oluşunu ortaya koymak istemiştim. Çünkü, siyasal oyunun kuralalrındaki değişim gibi, Müslümanların yaşamında "ben oluşu", "evlilik pratikleri" de değişmiştir. Müslümanların cinselliğe getirdikleri "erkekçe" yorum, bu durumda zamansal bir yorum olacaktır. Demek ki, Servet Bey kendi yazısının meşruluğu için doğal oalrak eleştirel bir çıkış noktası aramıştır. Bu bütün yazılar için geçerlidir, çünkü her yazar konusunu kurgulayacak bir eleştirel çıkış noktası arar. Ben, bu tanımımla, bana göre, Servet Bey'in eleştirel çıkış noktasının doğru olmayabileceğine dikkat çekmek istedim. Bu yüzden onun ısrarla talep ettiği yazısının sonuç kısmından başlayarak düşünme gereğini görmediğimi vurguladım. Çünkü oradan başlasaydım, daha başından beri yazı içinde geçen bütün kavramları kabullenmiş olurdum. Bu benim, Servet Bey'in sofrasında misafir konumuna düşmem demekti. Benim tek yaptığım, Servet Bey'le dışarıda "Alman üsulu" bir yemek yemekti. Ancak o zaman bize yabancı olan bir mutfağın kapılarını beraberce açmak eşitliğimiz olabilirdi. Bunu asla kabul etmediler veya ben kabul ettiremedim.

Aslında yazı sosyo-psikolojik söylemlerin dilini kullanarak devam etmektedir. Bu yazının avatajı da bu zaten. Ama, her iki söylem dili "özne" olgusunun yan biçimleridir. Yani direk olarak varlık biçimleri değil, varoluş biçimleridir. Nitekim, cinsellikte bir varlık biçimi değil, varoluş biçimleridir. Bu yüzden Kur'an'da varlık nedenleri gözetilmeksizin bir eşitlikten söz edilmekte, varoluşlar arasındaki farklar korunmaktadır. Şayet Servet Bey, "müslüman bilginlerinin bu konudaki erkekçe" bakışına karşıysa, bu ancak bir şekilde doğrudur, tıpkı Servet Bey gibi onlarda cinsellik ve cinsiyeti bir varlık biçimi olarak görmüşlerdir ve budan dolayı da erkeğe öncelik tanımışlardır. Aslında İslam ilimlerinin en büyük yöntem sorunu da budur. Çünkü, İslam ilimlerinde varlık değerleri ile varoluş değerleri biribirlerinin içine girmiştir. Çoğu zaman bilginler varoluş değerlerini birer varlık değerleri olarak benimsediklerinden insanın varlık alanındaki yeri ile varlığın insan alanındaki yerini birbirlerine karıştırmışlardır. Bu İslam düşüncesinde hâlâ da devam eden ve edecek olan bir sorundur. İnsanın varlık alanındaki yerini belirleyemeyiz, sadece varoluşlar alanındaki yerini tanımlarız. Kur'an'daki bakış budur. İşte bu yüzeden Çağdaş Müslüman yaşamımızda karşılaştığımız cinsellik, cinsiyet, başörtüsü ve bunun gibi bir sürü sorunu bir varlık sorunu olarak değil, ancak varopluş sorunları olarak görebiliriz. Çünkü, biz varlık alanına yönelmekle, kendi varoluş değerlerimizi bir yerde kutsallaştırmakta ve Tanrı'nın alanına müdahale etmekteyiz. Tanrı'nın alanına müdahale edemeyeceğimizden, varoluşlar alanını Tanrısal bir alana dönüştürmekteyiz.

Servet Bey'in "müslüman bilginleri" eleştirmesine hak veremeyiz, çünkü o da onlarla birlikte varoluş biçimlerini birer varlık biçimleri olarak sunmaktadır. İşte daha yazının başından itibaren Servet Bey'le yaşadığımız çözümsüzlük buradan ileri gelmektedir. Ben insanın varlık alanına yönelik tanımlarda bulunmasının imkansızlığına dikkat çekiyorum. Kalkı ki, varoluş değerlerinin birer varlık alanına çekilmesi durumu daha da çıkılmaz hale getirmektedir. Burada hareketle, özne'yi sorgulamadan cinsellik ve cinsiyet konularında farka dikkat çekip kadın ve erkeğe varlık alanında eşitlik biçmek tümden olanaksızdır. Biz ancak varoluş alanında böyle bir çabanın içine girebiliriz. Bu yüzden Servet Bey'in çıkış noktasını doğru bulmuyorum. Doğru bulmadığım bir şeyin sonuç kısmında yer alan bir soruya katlanarak yanıtlamamı doğal olarak benden bekleyemezsiniz. Böyle bir beklenti varsa, önce bekleyeceğimiz yeri belirlememiz gerekmektedir.

Dolayısıyla, sevgili Servet Hocam, ben sizin vardığınız sonucun geçip geldiği yolun güvenirliği ile ilgilenmekteyim. Bunun dışında, böyle bir konuyu gündeme getirmenizden büyük memnuniyet duyduğumu açıklıkla ifade etmek isterim.

Not: sitedeki olanaklar el verdiği kadarıyla bütün söylediklerimi en ince ayrıntısına kadar tartışmaya açmaya hazırım.

Saygılarımla...

'Arzusunu önceleyen duygusunu erteleyen bir erkek yaşı, inancı, ırkı, tarzı ne olursa olsun, o “ergen erkek” tir. “Seni seviyorum” diyorsa ona aldanmamalıdır. Evlilik teklif ediyorsa ondan kaçınılmalıdır.' çok güzel diyorsunuz da,bunu nasıl anlayacağız.
ben inanın anlamadım.cehaletime verin lütfen.

'Bu bağlamda her iki taraf için de duygu ve arzunun bir birleri ile ilişkilerindeki edinimleri ve süreci iyi tanımlanmalı ve tahlil edilmelidir.' tamam,bu tesbite göre erkek için tahlil etmek kolay. çünkü, önce beğendiği kadın vardır karşısında;belli bir zaman sonra da duygularına hitap edip etmediğini çok kolay anlar. zaten islam şuuru olan bir erkek için önce duyguları gelir herhalde!bu şuurda birinin tersini yapması, şuursuzluktur zaten;onlarda konumuz değil. (mu yoksa?) kadınlar nasıl anlayabilir ki! dedim ya cehaletimi bağışlayın.

Şoray Uzun’un, Hatay’da yaptığı bir programı dikkatimi çekmişti.
Köy kadınları yamaçta hamur açıyorlar, ateş olarak da yanan kayaları kullanıyorlardı.
Kayalar kendi kendine yanıyordu. Şoray, her zamanki esprili tavrıyla kadınlara soruyor:
‘Yav bu ateş nasıl yanıyor?Hiç sönmez mi?’ Kadınlar: ‘Cenabı Allah’ın takdiri’ diyorlar.
Bu kadar işte! Hiçbir bilimsel açıklama,hiçbir teori onları ilgilendirmiyor;ilgilendirse de
sonucu değiştirmiyor. Cenabı Allah’ın takdiri!
Diyorum ya, cehaletimi bağışlayın. Hayata bakışım bu kadınlarla aynı.
İyi isen,iyiler ile karşılaşırsın. Mesela: İyi bir evlatsan ,iyi evlatların olur…
Çok iyi isen,zorluklarla imtihan olursun; iyi mi kötü mü olduğun ortaya çıkar.
Ve iyilik derecene göre ‘vaad’olunan yere gidersin.
Bu kadar basit benim teorilerim. :)
Selamlar.
(Diğer yorumları okumadığımı belirteyim;yorumlara atfettiğiniz
söze istinaden.O kadar çok yorum var ki, ve o kadar uzunlar ki!...)