Ali Bey'in ifade ettigi gibi "Mevlana’nın Hakk’a yürüyüşünün 734. yılı dolayısıyla Aralık ayı sonunda Şeb-i Arus törenlerinde devlet büyükleri, siyasiler, sanatçılar, çeşitli sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve birçok seçkin davetli bir araya geldi. "

Aynı zamanda bu törenlerin muhatabı halk da oradaydı.

Tören alanından izledi, televişından naklen ve kayıttan izledi.

Törenin şarkısı, türküsü, piyesi bir yana...

Ama dünyanın uzak bir kıtasının akraba olmadığımız ülkenize giderken bile uçaklarını tıka basa gazteci dolduran ve günde en az 10 defa mikrofon karşısında konuşma imkanları olan ortalama siyasetçilerin tören alanlarındaki mikrofonlarda da lüzumundan fazla konuşmalarını yakışıklı bulmuyorum...

Buyurmuş ya Mevlana Celaleddin "Sizin söylediğiniz muhatabınızın anladığından ibarettir " diye...

O erbab konuşurken bir muhatab olarak anladığım tema hep şu oluyor;

"Gel, ne olursan ol yine gel.AKP ye oy versen de yine gel, CHP ye oy vermiş olsan da yine gel ! "

Ali ÖZDOĞAN Bey' e teşekkürler, Cemaat'e selamlar...

Yerel ve küresel istikbar gayet doğru bir anlamayla Mevlana'yı çevrime sokmuştur. Anlama şeklinde bir sorun yoktur. Bazı kardeşlerimizin iyi niyetli yaklaşımlarıyla "yanlış" tanıtılan bir Mevlana gerçeği yoktur önümüzde. Kur'an'dan beslenmeyen, güç karşısında el pençe divan duran bir Mevlana'dır işte aslolan. Yoksa egemenler "din"i Yunus ve Mevlana dilinden anlatmak için neden bu kadar çaba sarfetsinler ki? Mevlana ve Yunus için din gönülde gömülmektir, hayata müdahale etmek değil!

Selam ve dua ile;
bu sondur. rumi ile ilgili hiç bir yazıya hiç bir yorum yapmayacağımı peşinen belirtiyorum.
Yazmayayım, görmeyeyim diyorum, olmuyor. Hele bir önceki “semazen”lerle ilgili yazıdaki üslup göz önüne alınınca hepten ürküyorum. Zira ortaya konulan “şey”lerin cevabı yerine kuşkulu şeyleri ortaya koyanların hedef alınıp bir şeyler söylenmesi ister istemez kişiyi –en azından beni- geri durmaya itiyor. Susmayı seçiyorum, aydınlanmış olmuyorum. İstifhamlarım bir çözüme kavuşmuş olmuyor tersine daha da çoğalıyor bu tavırlarla. Peki, bu durumda ne yapmalı? En iyisi görmezliği, duymazlığı mı seçmeliyim yoksa aydınlanmak için, istifhamlarımın ortadan kalkması için akıl-şuur ve iman sahibi kişilerden yardım mı dilemeliyim? Yardım dileyene “madem yüzme bilmiyordun ne diye düştün dereye” diyenlerin çoğunlukta olduğu bir mekân ve zamanda en iyisi yardım istememek için gerçekten dere kenarlarında, deniz kıyılarında dolaşmamak mı olmalı? Ama neylersiniz bir kere olmuş bitmiş dereye ya da denize düşülmüş şimdi haykırılmaktadır. “Sesini kes!” buyruklarıyla derdime derman olmuş olmuyor hiç kimse. Oysa herkes mesnevideki tabipler gibi:
“ Cümle goftendiş ki canbazi konim
Fehm kerd arim o enbazi konim

Her yeki ezma mesihi alemest
Her elemra der kef ma merhemest” diye haykırsa da her birinin

“ Her çe kerdend ez ilac o ez deva
Geşt renc o efzun o hacet na reva” seslenişindeki gibi naçar duruma düşmektedir.

Ey dostlar, ey yarenler işte size yemin ediyorum ki, benim derdim bağcı dövmek değil üzüm yemektir. Benim kuşkularım başkalarından alınmış, başkalarınca ekilmiş kuşkular değildir. İnanın ben hafız-ı mesneviyim. Ve başkasının gördükleri gösterdikleri değil bizzat gördüklerimdir. Ben gördüklerimi pazara sürmekteyim.
“hele şunlara bir bakın! Bana bir çare gösterin!” demekteyim. Daha önceki bir bir yazıya düştüğüm yorumdaki alıntıyı buraya alıyorum. Menakibul Arifan. Ahmet Eflaki’nin. Niçin bu eser? Zira peygamberlerin yapıp ettiklerini anlatan kitaplara “siyer” “kısas-ı enbiya” dendiği gibi mutasavvıfların yapıp ettiklerini anlatanlara da “menkıbe” denildiği içindir. Menkıbelerin birçoğunun uydurma olduğu söylense de, uyduranların kaleme alanların gayesi, hedefi amacı sözünü ettikleri şeyhin, mutasavvıfın nasıl algılanması gerektiğini göstermek içindir. Bu böyledir zira o menkıbeler düşman tarafından değil yaranlar tarafından, müritler tarafından daha sonra postnişin sahibi olacak kişiler tarafından kalem alınmıştır.
Beni kuşkulara boğan, istifhamlara bulayan noktalardan bir kaçını sizlere sunayım siz de birilerinin şahadeti yerine akli nakli delillerle bunları giderin. Ve acımı dindirin. Açlığımı giderin.
1- Niçin mevcut sistem bütün tarikatları kapatıp, alimleri sustururken –ki daha önce Frenk Mukallitliği adlı eseri taltif edip daha sonra asılmasına gerekçe yapılmış İskilipli Atıf Hoca örneğinde olduğu gibi- Bektaşiliği ve Mevleviliği devlet eliyle korumuş, kollamış büyümeleri ve devam etmeleri sağlanmıştır? Ve halen devam ettirilmektedir? Niçin?
2- Niçin tasavvuf ekolüne itirazlar kimliği Müslüman olan ve din ilmi tahsil etmişler arasından çıkarken – aklıma ilk gelenler İbni Teymiyye Ercüment Özkan, İbrahim Sarmış, Mikail Bayram vb., kuşkusuz tersi de variddir- tasavvuf ekolüne güzellemelerde gayr-i Müslimler başı çekmektedir – ilk aklıma gelenler annemari schimmel, Louis massignon, Henry corbin, Relmut Ritter vb.-
Bir de şu alıntıları nasıl yorumlamalıyım:
..Şems-i Tebrizinin Kimya adında bir karısı vardı. Bir gün Şems hazretlerine kızıp Meram bağları tarafına gitti. Mevlana hazretleri medresenin kadınlarına işaretle: Haydi gidin Kimya Hatunu buraya getirin; Şemseddinin gönlü ona çok bağlıdır” buyurdu. Bunun üzerine kadınlardan bir grup onu aramaya hazırlandıkları sırada Mevlana, Şemsin yanına girdi. Şems şahane bir çadırda oturmuş, Kimya Hatunla konuşup oynaşıyor ve Kimya Hatun da giydiği elbiselerle orada oturuyordu. Mevlana bunu görünce hayrette kaldı. Onu aramağa hazırlanan dostların karıları da henüz gitmemişlerdi. Mevlana dışarı çıktı. Bu karı kocanın oynaşmalarına mani olmamak için medresede aşağı-yukarı dolaştı. Sonra Şems “İçeri gel” diye bağırdı. Mevlana içeri girdiği vakit Şemsten başkasını görmedi. Bunun sırrını sordu ve “Kimya nereye gitti” dedi. Şems; “ Yüce Tanrı beni o kadar severe ki istediğim şekilde yanıma gelir. Şu anda da Kimya şeklinde geldi.” Diye buyurdu. İşte Beyazdın hali de böyleydi. Tanrı ona daha sakalı bitmemiş bir genç şeklinde göründü.” (Osmanlıcasına ulaşamayacaklar için: Menakibul Arifan cilt 2 sayfa 56-57- meb.yay. ist.1989)

“.. tanrıya hamdolsun Hüdavendigar (ruminin mahlası) her beytinde “ Ben tanrıyım ve ben tesbih edilmeye layıkım” sözü vardır. Kimsede ağzını açıp itiraz edemiyor.” (a.g.e cilt I, sa: 696)
“Abu Yezid “Ben ;Tanrımı daha sakalı bitmemiş bir genç şeklinde gördüm.” Buyuruyor bu nasıl olur? Diye sordular babam (rumi): “ Bunda iki hüküm vardır: ya Bayezıt Tanrıyı sakalı bitmemiş genç şeklinde görmüş, yahut Beyazıd’ın meylinden ötürü Tanrı onun gözüne bir genç çocuk suretinde gözükmüştür.”( a.g.e. cilt II, say: 56)
“ Kira Hatun (ruminin hanımı) aydınlanmış içinden “Mevlana Hazretleri epey zamandır yemiyor, içmiyor.. bundan dolayı da bize iltifat etmiyor, cinsi yakınlık göstermiyor.. yoksa iştihası tamamiyle söndü de o lezzetten vazmı geçti?” hemen o gece Mevlana Kira Hatunu ziyaret etti kükremiş mest bir arslan gibi yetmiş defa muamlede bulundu. Nihayet Kira Hatun Mevalanın elinden medresenin damına kaçıp mağfiret diledi. Fakat Mevlana hazretleri “Daha tamam olmadı” diye ısrar etti.” (a.g.e. cilt I s: 676-677)
bu ibarelerden utanıyorum ama neyleyeyim kadınları birileri nasıl görüyor bilinsin:
“ Birgün Mevlana Şemseddin iyi ve namuslu kadınları övüyor ve onların iffet ve ismeti hakkında “ Bununla beraber bir kadına, Arşın üstünde bir yer verseler, onun nazarı birden bire dünya üzerine düşse ve yeryüzünde intiaza gelmiş (ereksiyon durumu) bir tenasül aleti (erkek organı) görse deli gibi kendini aşağı atar ve aletin üstüne düşer, çünkü kadınların mezhebinde ondan daha yüksek bir mertebe yoktur.” (a.g.e cilt II, s: 59-60)
“ Birgün Mevlana hazretleri şeyh Muhammed Hadime işaret ederek “Git falan işi tamamla” buyurdu. Şeyh Muhammed de “ İnşallah!” dedi. Mevlana Hazretleri bağırarak; “Ey aptal! Söyleyen Kimdi?” diye sordu.” (a.g.e. cilt I s: 321)

Bu kadar mı? Değil. Bunlar hemen hiç aklımdan çıkmayanlar. Mevlanayı Tanrının –onların deyimiyle- medresede odasında ziyaret etmesinden tutun Şemsi tebrizinin Allahın elçisi olduğuna varıncaya kadar neler neler. Kendi gözlerinizle, kendi okumanızla bulun ve bu bağrı yanığa da bunların yerinin dinde ne olduğunu akli nakli deliller ile söyleyin. Allah rızası için. Sövmeden, küfretmeden, lanetlemeden, hakaret etmeden bir çocuğa iyiyi-güzeli öğretir gibi.. hürmetler..

c.ç

ESAS MESELE NE?

Bu yazıyı yazmamdaki amacım Mevlana’yı göklere çıkarmak, uçurmak ya da yerin dibine batırmak değil. Ben Mevlana’nın şahsını yazdığımı düşünmüyorum. Ama yapılan yorumlar ve tartışmalar Mevlana imgesiyle ilgili değil de doğrudan Mevlana’nın şahsıyla ilgili.

Sorarım: İslam alimleri hangi konuda fikir birliği etmişler ki? İslam Tarihinde tasavvuf ekolünden gelenlerle kelamcıların tartışmaları meşhurdur. Yine Mevlana taraftarlarıyla Ahi Evran taraftarlarının mücadelesi ortadadır. Okan Şahin’in yorumunda bahsettiği “şeyh uçmaz, uçurulur” ifadesinin yanına “şeyh batmaz batırılır” ibaresini de eklemek gerekiyor. Zira yorum yapan bazı arkadaşlar birinci kısma değinirken ikinci kısmı görmezlikten gelmiştir. Örneğin Mevlana’nın Moğol ajanı olması gibi ithamlar gerçek olabilir/olmayabilir de. Bilakis; birilerini, birilerinin ajanı olarak suçlamak tarih boyunca popülaritesini yitirmemiştir. Doğu Perinçek’e göre ajan olmayan var mıdır Türk siyasetinde? İmam-ı Azam’ın ya da İmam- ı Şafi’nin peşinden gidenlerin cehennemlik olduğuna dair peygamberimize isnat edilen hadisleri nasıl unuttuk?

Geçmişi yargılarken bu bağlamda Mevlana’yı sorgularken günümüzdeki hümanistlerin Mevlana algısından yola çıkarak Mevlana’yı yargılamak, ona ithamlarda bulunmak doğru değildir.

Başta belirttiğim gibi amacım Mevlana’nın avukatlığını yapmak değil. Tarihi şahsiyetler daha ölmeden bir sembol haline getirilmiştir. Fatih Sultan Mehmet, II. Abdülhamit, Atatürk… Bu sembolist tavır, bu şahsiyetlerin hakkıyla anlaşılmasının önündeki en büyük engeldir. Hala da böyledir.

Mevlana da bir semboldür. Antalya’da halk arasında Mevlana’nın türbesini ziyaret etmek yarı hacı olmakla eş değerdir. Yine birçok Müslüman göre Mevlana İslam’ın güler yüzü. İslam’ın terörizm ve savaşla anıldığı günümüzde sesi dünyanın her tarafından duyulabilecek birisi. Hoşgörüsüzlüğün tavan yaptığı günümüzde hoşgörü abidesi. İlginçtir; karşı tarafa göre de Mevlana bir hoşgörü abidesidir. Batılıların ve içimizdeki Batılı beyinlerin –kendilerince- İslam’ın katılığını, hoşgörüsüzlüğünü aşmak/yıkmak için Mevlana’ya başvurmaları Mevlana’yı bu bağnazlık hastalığının reçetesi olarak sunmaları çağımızın bir paradoksudur.

Münafık ateistler, şucular bucular, Allahsızlar, kitapsızlar elbette Mevlana’yı sevebilir. Bunu engellemeye çalışmak hakkımız değil, doğru da değil. Tıpkı İslam inancı dışında bir inanca sahip kişilerin Mevlana algısından Mevlana’dan beklentisinden hareketle Mevlana’ya (onun şahsına) cephe almamızın doğru olmadığı gibi.

Esas mesele seçkinler sınıfının Mevlanası. Bu seçkin sınıf Mevlana’ya evet derken “Kuran’dan beslenen” İslam’a hayır diyorlar arka planda. Mevlana’ya evet dedikleri için de sesleri daha gür ve daha etkileyici çıkıyor. Onlar “Kuran’dan beslenen İslam’a" direkt hayır dediklerinde halkın İslam’a ve Kuran’a daha sıkı sarılacaklarını iyi hesap ediyorlar. Aksi takdirde halkın Kuran’a ve İslam’a sarılması onların en istemedikleri şey olacaktır.

Demek istediğim sorgulanması ve yargılanması gereken 13. yüzyılın Mevlanasından çok 21. yüzyılın Mevlanası . Yoksa böyle devam eder gider bu.

2009 yılı UNESCO tarafından Hacı Bektaş Veli yılı ilan edildi. Neden acaba? 2007 yılında pırlanta reklâmında rol alan Mevlana’nın yanına 2009 yılında Hacı Bektaş Veli’ye bir içki reklâmında rol vermek için mi? Eğer öyle olursa nasıl izleyeceğiz o reklâmı!

uzun süredir
sabırlı uzaklaştığım
yerden bu konunun geldiği yere anlam veremeden
bakıyorum öylece ve ehil bi kalemden Hz. Mevlana
anlatımı eklemek istedim
umulur ki
bi yerlere
ulaşır
Hz. Mevlana'yı Okumak

01 Ocak 2008 23:15
Modern zamanların kalbi yaralı ve zihni örselenmiş biçareleri olarak bizler, kendi irfani geleneğimizin kaynaklarını okuma konusunda kaygı verici engellerle karşı karşıyayız.

Bunun ötesinde, irfani ve hikemi eserlerin okunmasında şöyle bir sorunla da yüzyüzeyiz : Bu eserler, müelliflerinin manevi tecrübeleri olduğundan, bizim onları sözgelimi modern anlatılar gibi ‘okuyup’ anlamamız ve istifade etmemiz hayli güç.

Bu bağlamda önümüzdeki yıl Hz. Mevlana etrafında yapılacak muhtemel çalışma ve etkinlikler baştan böylesi ciddi tehlikelerle karşı karşıya.

Örneğin bir Hz. Mevlana filmi çekilecekse, bunun her şeyden önce metninden, senaryosunda ve tretmanlarında Hz. Pir’in manevi dünyasının nasıl yansıtılacağı ciddi bir sorun.

Bizim irfani geleneğimizin bu büyük bilgeleri, eserlerindedir. Kaldı ki, eserleri ‘müşahade’lerinden ibaret olduğu, hatta binlerce müşanedatından biri olduğu için, filmi gerçekleştirecekleri aşılması güç manialar beklemektedir.

Söz konusu Hz. Pir olacaksa, O’nun sırları ve hikakati, büyük oranda Mesnevi-i Şerif’te aranmalıdır.

Mesnevi-i Şerif ise, şerhsiz ve kılavuzsuz okunursa yine de feyze medar olabilir ama, bu kavrayış daima eksiktir, hatta yer yer yanlıştır.

Buradan hareketle denebilir ki, bir Hz. Mevlana filmi veya anlatısı gerçekleştirecek olanlar, en azından iki üç Mesnevi Şerhi’ni mutlaka dikkatle, döne döne okumalıdırlar.

Bunlar arasında Bursevi’nin şerhi acizane kanaatimce en değerli, en fazla ilgi ve dikkati hak edenidir. Şefik Can üstadın da şerhi son derece nitelikli olmakla birlikte Bursevi şerhi vazgeçilmezdir.

Mesnevi’nin tümü, ilk onsekiz beyitte saklıdır. İlk onsekiz beytin sırrı ilk beyittedir. İlk beytin gizi ise, be harfindedir, be harfi ise altındaki noktada gizlidir.

Efendimiz’den naklen rivayet edilmiştir ki : ‘Kuran Fatiha’da, Fatiha Besmele’de, Besmele be harfinde, be harfi ise ayırt edici bir noktada gizlidir, işte ben, o ayırt edici noktayım.’

Bursevi şerhinden öğreniyoruz ki, Mesnevi’de, şikayet, hikayet’ten önce gelmektedir :
“Yarılmış gönlüme senden ulaşan her ney oluğu, kabrimin başında inleyen ney olur. Ben, canın canından şikayet ediyorum, fakat şikayetçi değilim, sadece rivayet (hikayet) ediyorum. O canın dudağından uzakta inleyen bir neydir. Dinle neyden hikayet ediyor, o şeker gibi dudaktan ayrı kalmış, ayrılıklardan şikayet ediyor…Ben, be’nin altındaki noktayım…Cümkle mana bir imiş, bunca tekrar nedir…Her şey benimle ayakta durur (veted, sütun, insan-ı kamil)…’

Bursevi be’nin sırlarını açıklarken şu şerhleri düşüyor :

Besmeleye uygunluğu. Tevbe suresi, besmelesiz inmiştir lakin be ile başlar.

‘Bişnev…’le başlaması, bu anlamda Mesnevi-i Şerif’in besmeleye uygun biçimde ve adeta besmeleyle başladığı anlamına gelir.

O’nunla, O’nun adına ve O’na başlamak…

Ve ‘Bişnev…’ nun ile biter, ‘ben, be’nin altındaki noktayım sırrı gerçekleşir.

Toplayıcı nun, kitabın anasıdır. Kitabın aslı varlıktır., ‘Alan bir kıldan alır’ ancak. ‘Herşey, benimle ayakta durur.’ Varolanlar, melekutlarıyla kaimdir, ayakta durur; melekut, Allah’ın kudret elindedir.

Be, başlangıca ve o başlangıcın Mesnevi olduğuna işarettir, be’nin sayısal değeri 2’dir, bu bakımdan anlamlıdır.

Bir, elif’tir, be, ikincidir.

Elif, yani 1, Vahidiyyet’in imgesidir., Allah, tecelli aleminde vahittir, tecellinin olmadığıgayb alemlerinde ehad’dir, tek’tir, ona mutlak teklik, ehadiyyet denir.

Be, Latif ism-i şerifinden doğar. Mesnevi-i Şerif, Latif olan Bari isminin tecellisidir. Ruhun lütfu olmadıkça, hakikatlerin ve latifelerin alemine girmek imkansızdır.

Be, yaratılışın belirmesine işarettir. İnsan, taayyün’de, elif biçimindedir. Mesnevi, görünen ve görünmeyen alemlerin sırlarına ilişkin olduğundan, be, elif’e tercih edilmiş, ondan önce gelmiştir. Çünkü insanın yaratılışı, taayyün’e tabidir. Be kelimesinde, bu yüzden elif be’ye tabidir. ‘Evvel olan evveldir’ sırrınca, be, öne alınmıştır.

Be’nin altındaki birlik noktası, Allah’ın öncesizlik düzeyindeki belirlenimine işarettir. İnsanın sırrı buradan gelir. Bişnev’deki ikinci nokta (ş’deki), Yaratıcı’nın sıfatlarının belirmesine işarettir. Sultani Ruh, onun mazharıdır. Üçüncü nokta (ş’deki) fiillerin (ef’al) belirmesine işarettir. Hayvani Ruh, onun mazharıdır. Be ile başlangıçta, biçim ve anlamın gerçekleşmesine imada bulunulmaktadır. Hz. Ali’den de naklen, ‘be’nin altındaki noktayım’ ifadesindeki sır, insanın halife oluşuna, hilafetinin başlangıcına ve Muhammedi Hakikat’in kapsamına işarettir. Ruhların nakışları, cisimlerin suretleri, tabii maddeler ve unsurlar, Muhammedi Hakikat’ten oluşturulmuş, doğmuş ve yansımıştır. Bu sonsuz çokluk, o sınırsız birlik’ten gelir. Be’nin noktası tekrarlanınca te ve se olur. Bu belirmedeki artış, be’nin birliğine engel olmaz. Bu sırdandır ki, ‘herşeyde O’nun için bir delil vardır. Bu delil, O’nun bir olduğuna işaret etmektedir.’

Be, elif’e göre münkesir, kırık çizgidir. Bu, tevazu, dolayısıyla da yücelme nedenidir. ‘Allah için tevazu gösterenin, Allah derecesini yükseltir’ buyrulmuştur.

Be, Arapça ve Farsça’da bitiştirme ve kavuşturma işlevi görür. Be ile başlaması, Mesnevi’nin asl olana ve sılaya kavuşturma işlevini ima eder.

Be’nin tek noktası, himmetinin yüceliğine işaret eder. Böylece birlik’ten başka nesneyi kabul etmez. Bu hikmettendir ki, ‘Sen Allah de, sonra onları bırak’ buyrulmuştur.

Be, amil harftir, imal ettiğini kendisi gibi çoğaltır. Be’nin durumu, kamil mürşidin haline benzer. Kamil mürşid, kendine gerçek inkisarla tasarrufta bulunduğu gibi, müritlerini de nefs-qi emarenin kötülüklerinden kurtarır ve alçakgönüllü kılar.

Be, Hz. Pir’in doğum yerine, Belh’e işarettir.

Berr adını ima eder.

Bahr demektir ki, Mesnevi-i Şerif, kıyısız bir denizdir.

Be, bidayet’in de yani başlangıcın da ilk harfidir. Vs. vs. vs…

Bursevi’den nakletmeye çalıştığımız bu notlardan da anlaşılacağı üzere, Hz. Pir’in gerçekliği Mesnevi’dedir. O, dikkatle okunmadan ve anlaşılmadan hakiki anlamda bir Hz. Mevlana veya Mevlevilik filmi gerçekleştirmek, bir anlatı yazmak, bir tiyatro eseri ortaya koymak imkansızdır.

Böylesi bir bakış açısı ve yaklaşımdan uzak, anakronik, sığ, akılcı, tarihsel, sosyolojik vs. bakış açıları o sahilsiz umman’ı gerçek anlamda anlatmaktan uzak olacaktır.

Hz. Mevlana’yı ve onun irfani sırlarını ancak, onun eşiğinde medet bekleyenler anlayabilir.

Kaldı ki bu da bir nasip meselesidir. Vesselam…