1) Hayatın ardındaki sır nedir?

İsterseniz öncelikle, hayatın ardındaki sırrın Arapçası olan 'mazmun' kelimesini inceleyelim. Mazmun kelimesi, 'zımn' kökünden gelir, zımn saklamak, mazmun ise saklanmış anlamına gelir. Bu ise, hayatın ardındaki sır hakkında elde edeceğimiz ilk ipucudur : Saklanmış olması. Mazmun kelimesi aynı zamanda 'hamile deve' demektir. Araplar, kelimenin anlamları arasında teşbih sanatını bolca kullanılar, ki mazmun kelimesinde de bunu gözlemliyoruz. Öyleyse hamile deve ile hayatın ardındaki sır arasındaki benzetim unsurunu ele alalım. Bir hamile deve gördüğümüz zaman, bebek bir devenin varlığından haberdarızdır. Evet, orda bebek bir deve vardır; ancak o deve boz mudur kızıl mıdır, tek hörgüçlü müdür çift hörgüçlü müdür bilemeyiz. Yani ki bebek deve hakkındaki tek malumatımız, varlığından ibarettir. İşte öyle de, hayatın ardında bir sırrın varlığını biliriz, ancak onun niteliği hakkında bilgi sahibi değilizdir. Hamile deve örneğinde olduğu gibi, hayatın ardındaki sır hakkındaki tek malumatımız da, bu sırrın varlığından ibarettir... Evet evet, orda bir sır vardır; saklanmış olsa da böyle bir sırrı duyumsarız, varlığını hissederiz âdeta, ancak niteliği hakkında 'kesin' bir görüşe sahip değilizdir.

İşte bu sebeple, 'hayatın ardındaki sır nedir?' sorusuna kesin bir cevap vermek pek de olası gözükmüyor. Bu soruya cevap vermek yerine, 'ne anlama gelir?' sorusuna cevap vererek ilk adımı atmanın daha yerinde olduğu düşüncesindeyim.

2) Hayatın ardında bir sırrın var olduğunu nasıl bilebiliyoruz? Ya bu bizim 'var olmasını istediğimiz' bir olguysa ve bu sır bizim vehâmetimizden kaynaklanıyorsa?

Ahiret hayatının var olduğunu ispat eden 'ulu bir insan'ın ispat metodunu kullanacak olursam şayet, şöylesi bir çıkarımda bulunabilirim. Bakınız. İnsanın içine 'bekâ arzusu' koyan Yaratan, eğer ki o arzuyu tatmin edecek sonsuz bir hayat platformu yaratmamışsa, bu Yaratan'ın rahmetine terstir. Yaratmış olduğu varlığın içine sonsuza dek yaşama arzusunu derceden Yaratan'ın, bu arzuyu tatmin edecek olan sonsuz bir ahiret hayatı yaratmamış olması, o varlığa zulümdür, ki bu da Yaratanın rahmetine terstir. İşte böyle de, insan psikolojisini derinlemesine inceleyen öğretilerin de ortaya koymuş oldukları gibi, insanların bazılarında 'hayatın ardında bir sır' olduğuna dair bir düşünce, bir his, bir duyumsama vardır. Kimi insanlar, bu sırrın varlığını dahi tasavvur etmezken, bazıları öyle bir sır olduğuna inanmışlar ve hatta bu sırrın peşine düşmüşlerdir. Az evvel ki ispattaki metodu izleyecek olursak şayet; toplum içindeki bazı insanların fıtratına böylesi bir sırrın varolacağı inancını derceden Yaratan, düşüncem odur ki bir de 'Sır' yaratmış olmalı...

Açıkçası, bu pek de diyalektik bir yaklaşım değil; ancak böylesi bir sırrın varlığına inanmış kimselerden olan bendeniz, bu sırrın varolduğuna kendimi inandırmak için, bütün ispat metodojilerini kullanmaya hazırım efendim:)