renkler:
fontlar: 60% 70% 80% 90%
cemaat.com
orijinal fikir - farklı kalıp

Henry Fielding'in Joseph Andrews'u Üzerine Birkaç Not

FieldingFielding, İngiliz romanına getirdiği realistik açılımla, İngiliz romanının babası olarak kabul edilir. Her ne kadar John Bunyan'ın The Pilgrim's Progress'i ve Daniel Defoe'nun Robinson Crusoe'su edebiyat tarihçileri arasında asırlardır ilk roman babında bir tartışma konusu olsa da, İngiliz edebiyatında ilk yazılan roman cumhur gözünde Fielding'in çağdaşı Richardson'ın Pamela'sıdır. Richardson ve Fielding 18. yüzyılın ikinci yarısında aynı zam anda İngiltere'de "Age of Dr.Johnson", -Dr. Jonhson Çağı- olarak adlandırılan zaman diliminde yaşamıştır.

Richardson, Fielding'in aksine sürekli moral üzerine ahlak dersleri vererek, didaktik romanlar yazar. İlk roman olarak kabul edilen Richardson'un Pamela'sı epistolarik (mektup biçimsel) roman türünde kaleme alınmıştır. Tamamen moral kaygılar güden Richardson, Pamela'sını erdemli ve iffetli bir kadın olarak portreler. Büyük bir malikanede hizmetçilik yapan genç ve güzel Pamela, evin erkeği tarafından sürekli tahrik edilerek seksüel ilişkiye zorlanır; fakat Pamela o kadar namuslu ve erdemlidir ki buna katıyyen izin vermez. Sonunda evin erkeği Pamela'nın bu aşırı iffeti ve erdemi karşısında etkilenerek kadına aşık olur ve evlenme teklifi eder. Malikaneye hizmetçi olarak giren iffetli Pamela, erdeminin karşılığı olarak evin hanımefendisi olur.

Bu Richardson'ın idealistik ütopyasıdır. Ona göre, erdemi ve namusuyla yaşayanlar bunun karşılığını bu dünyada alacaklardır.

Henry Fielding ise Pamela'nın üzerinden çok geçmeden Joseph Adrews'u yazar. Joseph andrews bir şekilde Pamela'nın devamı gibidir. Bazı eleştirmenler Fielding'in bu romanı yazarken Cervantes'in Don Kişot'undan etkilendiğini belirtir. Roman hicivsel bir dille örülmüştür. Ayrıca Fielding Joseph andrews'un önsözünde Antik Yunan, Aristo'nun Poetika'sı, Homer ve diğer kaynaklardan uzun kazıyeler öne sürerek romanını epik formda yazdığını iddia eder. Bu konu uzun zaman tartışılmış, daha sonra ekseriyet romanın epik olduğuna kanaat getirmiştir.

Fielding'in Joseph andrews'i aynı şekilde erdemli, iffetli ve asildir, üstelik Pamela'nın erkek kardeşidir. Başı sıkıştıkça, kız kardeşi Pamela'ya mektuplar yazarak, Hristiyanlıkta mevcut olan bir tür itiraf ritüeli icra eder. andrews, Londra'da asil bir lordun malikanesinde işe başlar. Çok geçmeden Lord ölür. Lordun güzel ve ateşli karısı Lady Booby kocasının ölümünün üzerinden altı gün geçtikten sonra, Adrews'i odasına çağırtır. Dekolte bir gecelik giyen Lady Booby geçen diyologlar arasında frikikler vererek, andrews'u tahrik etmeye çalışsa da karşılık bulamayınca kademe kademe sinirlenmeye başlar. Sonunda açık açık onunla seksüel ilişki kurmak istediğini söyler fakat and rews bunu reddeder ve Lady'nin huzurundan kovulur. Aynı zaman diliminde evin çirkin hizmetçisi Bayan Slipslop kilerde yakışıklı ve savunmasız andrews'ı sıkıştırarak onu kışkırtmaya, ondan yararlanmaya çalışır. Açıkçası andrews saf bir delikanlı değildir; olanların farkındadır fakat erdemine ve iffetine oldukça düşkündür. Slipslop'ta istediğini elde edemeyince küplere biner. Periyodik olarak Lady Booby ve Slipslop arasında geçen bir diyologta uzanılamıyan et mındardır konumuna düşürülen Joseph andrews evden ve işten kovulur. Joseph kız kardeşi Pamela'ya uzun bir mektup yazarak Malikaneden ayrılır.

Bundan sonraki episodlarda andrews, Londra'dan çıkarak küçük bir kasabaya doğru ilerleyecektir ve bu yolculuk zarfı boyunca başından ilginç, zaman zaman trajik enstantaneler geçecektir. Hedefinde onu temizliğe ve erdeme kavuşturacak, tüm kalbiyle, saf bir sevgiyle sevdiği, sevgilisi Fanny'e ulaşmak vardır.

Bu yolculuğu John Bunyan'ın Pilgrim's Progress'indeki yolculuğa benzetebiliriz. Henry Fielding romanında Londra kalabalıklarının hipokrasisini(iki yüzlülük) ve kibrini kademe kademe episodlar halinde sergiler ve Londra'nın kokuşmuş yaşam tarzını mizahi bir uslüpla hicveder.

Açıkçası andrews bu kokuşmuş ve kirletilmiş hayattan kendini uzaklaştırıp paklamak istemekte, bunu gerçekleştirmek içinde Fanny'e ulaşmak zorundadır. Bunu bir tür kutsal haç yolculuğu ile teşbih edebiliriz.

Richarson'un Pamela'sında erdemin ve iffetin muhafazası sonunda, Pamela bu dünyada mükafata kavuşur, oysa Fielding hayatı daha realistik göstererek, iffet, erdem ve ahlaki ölçütler gibi değerlerin korunmasının kalbi rahatlatmak ve iç huzuru bulmak için olduğunu ima eder. Pamela'nın bu dünyada mükafatını almasının aksine Joseph andrews, Fielding'in romanında iffetini ve erdemini muhafaza ettiği için, ardından adı kötülenerek malikaneden kovulur.

Henry Fielding, Joseph Adrews, Orient Longman Classics.

M.B.Sezer

Yorumlar

Yorum izleme seçenekleri


Yazılar gibi yorumların sitede yayımlanmış olması, bunların site yönetimi tarafından benimsendiği ve desteklendiği anlamına gelmez. Farklı görüşler de yorum kurallarına uygun olduğu sürece yayımlanmaktadır.

Yorum yazmadan önce standart yorum kurallarını dikkate almanızı önemle rica ederiz.

Joseph Andrews

Joseph Andrews...

Fielding'in ifadesiyle, ''düzyazıyla yazılmış güldürücü epik bir şiir*''

* a comic epic poem in prose.

Mustafa Bey,

Epistolarik yerine daha yakışıklı bir kelime bulabilirsiniz gibime geliyor, ne dersiniz?

Picaresque (pikaresk) Roman

Metinde Fielding'in kendi romanını epik olarak tanımladığını, belirtmiştim zaten. Fakat eleştirmenler ve edebiyat teorisyenleri, yazarın iddiasını baz almaz bir eseri kritize ederken. Fielding'in romanını epik şiir olarak görmesi bir iddiadır.

"Henry Fielding romanında Londra kalabalıklarının hipokrasisini(iki yüzlülük) ve kibrini kademe kademe episodlar halinde sergiler ve Londra'nın kokuşmuş yaşam tarzını mizahi bir uslüpla hicveder." Bu cümlede Fielding'in "comic satire" yani komik hicvetme sanatı uyguladığını es geçmişim. Bunu da burada zikretmiş olalım.
Romanın "epistolarik" olduğunu İngiliz Edebiyatı Tarihin'de, 18. Yüzyıl dönemini incelerken profösörümüz belirtmişti. Ama hazır bahis açılmışken, şunu de eklemek istiyorum, roman epistolarik olmakla birlikte aynı zamanda "Picaresque" -pikaresk- roman türüne de giriyor. Balzac'ın Vadideki Zambak'ı da hem epistolarik hem pikaresk roman türüne girer. Picaresque kelimesini Türçeye tek kelime halinde çevirmek hayli zor, fakat "hergelelerin, kopukların, tatlı serserilerin serüvenlerini anlatan; insanın pek onaylamadığı, fakat gerçekte pek te o kadar kötü olmayan kimselerin gezip dolaşmalarını, başından geçenleri konu alan: a picaresque novel*" Bir tür seyahat romanı diyebiliriz.
Joseph Andrews, belli periyodlarda Clergy adamı (Kilise-din adamı) olan Mr. Abraham Adams'a ve kız kardeşi Pamela'ya yazdığı mektuplarla epistolarik, baştan sona trajik, klaymeksi yükselen episodlarıyla seyahat ve serüvenlerle geçmesi sebebiyle pikaresktir. Fielding dilini ise komik bir hiciv üslubuyla kurar.

Muhabbetle

*Longman-Metro, Büyük İngilizce-Türkçe-Türkçe Sözlük

"Before my pen has glean'd my teeming brain"
-Önce kalemim kaynayan beynimi topladı.-
-John Keats / Adamım-

Epistolary

Sevgili Mustafa Bey Kardeşim,

Beni yanlış anlamışsınız.

Eserin ''epistolary'' olduğunu, İngiliz Edebiyatı okumuş herkes bilir zaten.

Benim beklediğim ''epistolary'' için daha güzel bir karşılıktı.

Terminoloji

Bilim ve sanat akımlarında, farklı coğrafyalarda denenmiş ve zamanla bir forma bürünerek kendi terminolojisini oluşturan kavramları Türkçeye çevirme konusuna şahsen karşıyım. Bizim üretmediğimiz, temellerini atmadığımız bir kavramı, özellikle dünya genelinde, çıktığı coğrafyadaki şekliyle kabul görünen terimleri yeniden çevirmek konusu beni rahatsız ediyor.

Yapı-söküm, vesair gibi Türkçeleştirilen kavramlar bana hep sıkıcı gelmiştir. Bugün epistolarik roman dediğinizde ya da Picaresque, batıda hemen hemen her edebiyat adamı ne demek istediğinizi anlar. Ama bunu 'Mektup Biçimsel' roman diye çevirdiğinizde bana kulağa estetik gelmeyen bir tını gibi geliyor.

İlk defa coğrafyamızda üretilen, temelleri burada atılan bilim ve sanat akımlarının da öyle anılmasını isterim batıda. İnşallah o günleri de görürüz.

Nitekim Felsefe bir çok dilde kodlama farkları hariç, hemen hemen aynı ses birimlerine sahiptir. Neden Türkçeleştirmiyoruz? Ya da matematik, geometri, fizik, biyoloji vesair şeyleri?

Bu bir zamanlar otobüse 'çok oturgaçlı götürgeç' yada şeyhülislamların bisiklete 'şeytan arabası' demek gibi birşey geliyor bana.

Muhabbetle

"Before my pen has glean'd my teeming brain"
-Önce kalemim kaynayan beynimi topladı.-
-John Keats / Adamım-

Mina Urgan

Mustafa Bey Kardeşim,

Mina Urgan'ın İngiliz Edebiyatı Tarihini okudunuz mu?

Okumadıysanız, okuyun derim.
Okuduysanız da bir kez daha okuyun derim.

Muhabbetle

Mine Urgan ve Türkçe İngiliz Edebiyatı

Sevgili Adem Elmas kardeşim,

Mine Urga'nın, İngiliz Edebiyatı Tarihi, İngiliz Edebiyat Tarihini, İngilizce kaynaklardan okuyamayanlar için yazılmıştır. Mine Urgan İngiliz Edebiyatı Tarihi üzerine bir kitap yazarak, edebiyat kültürümüze güzel bir katkıda bulunuş sağolsun. Okumayı düşünmüyorum. Fakat tonlarca İngiliz Edebiyat Tarihi üzerine kitap yazılmışken neden bunu Türkçe okuyayım? Ayrıca başka bir dili öğrenirken, özellikle başka bir dilin edebiyatını öğrenirken, Fransız dili, İngiliz dili , Arap dili edebiyatı gibi, bunu o dilde değilde, mesala Arap edebiyatını Türkçe öğrenmek, Fransız edebiyatını Grekçe öğrenmek gibi şeylere karşıyım. Böyle bir eğitim ancak yüzeysel olur. Kültürü ve duyguları anlayamazsınız. Erotizmi ve plastiği geçemeyen bir estetik duygusu alırsınız okadar.

Ben size bir kaç İngiliz Edebiyat Tarihi kitabı önereyim. Mine Urgan'dan önce bunları okursanız daha çok verim alacağınıza garanti verebilirim.

English History

1- Montgomery's English History; Chemney's Short History of England (Ginn and Company)
2- Green's Short History of the English People
3- A History of the English People, 4 volume (American Book Co.)
4- Traill's Social England, 6 vols. (Putnam)
5- Bright's History of England, 5 vols
6- Gardiner's Students' History of England (Longmans).
7- Gibbing's Industrial History of England
8- Mitchell's English Lands, Letters, and Kings, 5 vols. (Scribner).
9- Oxford Manuals of English History, Handbooks of English History
10- Kendall's Source Book of English History (Macmillan)
11- Linglard's History of England until 1688 (revised, 10 vols., 1855) is the standard Catholic history. Ayrıca Knight, Froude ve Macaulay'ın History of England kitaplarına bakılabilir.

History of Literature

1- Jusserand's Literary History of the English People, 2 vols. (Putnam)
2- Ten Brink's Early English Literature, 3 vols. (Holt)
3- The Cambridge History of English Literature, many vols. incomplete, (Putnam)
4- Handbooks of English Literature, 9 vols. (Macmillan)
5- Garnett and Gosse's Illustrated History of English Literature, 4 vols. (Macmillan)
6- Morley's English Writers, 11 vols. (Cassell) extends through Elizabethan literature. İt is rather complex and not up to date, but has many quetations from authors studied.
7- Taine's English Literature (many editions), is brillant and interesting, but unreliable.

Ayrıca Leguovis ve Cazamian'nın fransızca yazdıkları İngiliz Edebiyatı Tarihi kitapları çok meşhurdur.
Ben hemen bir çırpıda tarihin içine girip çıkmak istiyorum diyorsanız, Robert Bernard'ın "A Short Survey of English Literature" kitapçıpını öneririm.

Yok benim İngilizcem çok kuvvetli değil, akademik İngilizceyi anlayamıyorum diyorsanız, kitap 1909'da basılmasına rağmen, William J. Long'un ilk ve ortaokul talebelerine yazmış olduğu, "English Literature" kitabını öneririm. Kitap biraz hacimlidir fakat dili sade ve akıcı olduğu için sözlüğe fazla bağımlı kalmadan zevkle tarihe dalabilirsiniz.

Bu arada İngiliz Edebiyatı okuyan herkes Fielding'in Joseph Andrews adlı romanının Epistolarik olduğunu bilmez. Bu özel bir meraktır. Talebe merak, eder, araştırır, sonuçlara ulaşır genelde.

Daha çok akademik kitaba ihtiyacım var, ama Türkiye de bulamıyorum diyorsanız yazmaktan çekinmeyin kardeşim, fırsatım olursa kaynak isimler konusunda yardımcı olmaya çalışırım.

selam ve muhabbetle
"Before my pen has glean'd my teeming brain"
-Önce kalemim kaynayan beynimi topladı.-
-John Keats / Adamım-

...

Burak Bey,

Bu yazdıklarınızdan sonra size cevap yazmam abes olur. Her şey ortada. Allah'ın Selamı üzerinize olsun.