'' Cenab-ı Hak Adem'i kendisine müştak* kılıp, kendisine delil kıldığı gibi, Adem'e delil olmak üzere, Adem'den mer'eyi, yan'i kadını halk etti. Ve kadın erkeğin cüz'ü olup, erkeğe delil kılındı. Adem kendisini mer'ede müşahade etti. Adem'in reculiyyeti** ve sıfat-ı fi'liyye*** ile ittisaf-ı ma'rifetine**** Havva mukkadime oldu. Havva olmasaydı, Adem bu sıfata zahir olamazdı.

Ona binaen Cenab-ı Nebi:

''Hubbibe ileyye min dünyaküm essalasetü ennisaü vettıybi ve kurreti ayni essalatü.'' ''Dünyanızdan bana üç şey sevdirildi... diye ferman buyurduktan sonra, önce (Nisa)yı zikretmişlerdir.

Evet, kadın erkekten bir cüz'dür. Kadın, erkek içün, vücud-i saniyedir.*****

Erkeğin kadına muhabbeti, kendi aslına muhabbeti demektir. Kadının da erkeğe muhabbeti, kendi aslına iştiyakı demektir. ''

Şemseddin Yeşil'in 'İslam'da Nikah' adlı eserinden...
_______________________________________
*Arzu ve iştiyak gösteren, fazla istekli.
**Erkeklik
***Fiillere ait sıfat
****Marifetle sıfatlanmak
***** İkinci vücud.

Karamsarlığın Filozof'unun ''pek büyük, pek geniş, pek mühim bir konu'' olan kadın üzerine söylemiş olduğu bu pek sığ ''Kadın; saçı uzun aklı kısa bir varlıktır.'' sözünün altında sanıyorum ki edebiyat salonlarının gözde simalarından birisi olan annesine duyduğu kıskançlık yatıyor.

Nietzsche Aforizmalar kitabında kadın ve erkeği karşılaştırmalı olarak ele almış. Batı'da tabir edildiği üzre Alman felsefesine kapıları kırarak giren filozofun bu konudaki düşünceleri hayli ilginç gerçekten. Kadını ve erkeği karşılaştırmalı olarak ele alan Nietzsche'nin yaklaşımları şöyle:

*Kadındaki herşey bir bilmece ve bir çözümlemedir.

*Kadının ruhu yüzeydir. Bir sığ suyun üzerinde hareketli, fırtınalı bir deri. Erkeğin ruhu buna karşılık derindir, onun ırmağı yerin altındaki mağaraların içinde akar. Kadın bu gücü hisseder, ama kavrayamaz.

Kadından bahsedilir de Necip Fazıl unutulur mu...

Hemen hemen herkesin evinde bir 'Çile'si vardır.

Bu deneme vesilesiyle, Necip Fazıl'ın Çile'sinin KADIN bölümündeki o 10 şiiri tekrar okumanın zamanıdır...

Teknik olarak iyi bir yazı ama yeni bir şeye rastlayamadım açıkçası. Malumun ilanı olmuş diyebilirim ancak. Daha özgün bir bakışaçısı olabilirdi. Ayrıca "çirkinlikleri detaylı anlatmak, temiz zihinleri bozar." Bu kadar çok olumsuzluğun birarada olmasına gerek yoktu diye düşünüyorum.
Yine de bol şanslar!

Yusa Irmak'a teşekkür ediyorum. Güzel bir derleme yapmış zaman içinde kadın'a dair söylenegelen özlü sözlerden.

Yalnız, Irmak’ın atladığı bir durum var: Onun sadece ifade eden ve ifade edilişle sınırlı olduğunu sandığı/düşündüğü ve bu nedenle karşı çıktığı durumlar (kadın türünün acziyet ve öbür basitlikleri) oluşla, yaradılışla da ilgilidir. Yani sorun sadece yukarıda özdeyişleri alıntılanan kişilerden ya da onların yanlış görüşleriyle sınırlı değildir. Sorun kadının oluşuyla/yaratılışıyla ilgilidir aslında.

Bilindiği gibi kadın'a dair bu tarz saptayımlar sadece özdeyişlerde değil, aynı zamanda atasözü ve deyimler gibi halk arasında asırların imbiğinden süzülerek gelen anonim sözlü kültürde de bolca yer almaktadır. Diyelim ki o anılan kişilerin hepsi zihnî sakatlıklarla maluldü ve saçmalıyorlardı. Peki, Kendi öz kültürümüzün asırların deneyim ve yaşanmışlığına dayanan verimlerini de mi saçmalıkla ve sakatlıkla suçlayacağız?

Lütfen aklımızı başımıza toplayalım ve kendimize, çevremize bakalım biraz, gözlem yapalım en basitinden. Kadınlar nelere kafa yoruyor, nelerle zaman geçiriyorlar görelim bir. Kısa bir sürede gördüklerimizin bile yukarıda alıntılanan özdeyişlere ve sahiplerine hak vermemiz için yeterli olacağını düşünüyorum.

AGU

Esasen "kadın" hakkında bir yazı yazmak benim gibi bir kalemin ne kârı, ne üslubu ne de haddi değil di. Gönül bu kanayan yaraya cemaat içindeki aklı selim ve geniş bilgiyle donatılmış, kalemi kavi abi ve ablaların yazmasını isterdi… Ama ve lâkin yazmış bulunduk ve sizlerde okumuş bulundunuz. Yani ümidim ve isteğim sizlerin de bir şeyler katması idi. Ufuklarınızda, düşünce platformunuzdaki “KADIN” olgusu hakkındaki görüşleriniz ve izlenimleriniz benim yazdığımdan çok çok daha önemli idi. (Benim açımdan böyleydi bunu bütün samimiyetimle söylüyorum) Buna en güzel örneği ben saygısızlık görmezseniz Ayşegül Genç hanım efendiyi vermek istiyorum. Zira olgun bir bakış acısı her zaman nükteyle karışık yeni fikirler beyan etmekle olur. Bunu bekler ve isterdim, F. M. Tiyanşan gibi araştırma yapıp bu konuya neler kata bileceğinizi düşünmenizi isterdim, Ali Hamza gibi Necip Fazılı niye unutmuşsunuz kardeşim neden ona da yer vermediniz o da olsa doyurucu olurdu bu yazı demenizi beklerdim. Ali Görkem Userin, gibi tamam "söylediğiniz doğru ancak ancak derlediğiniz yazıda bana göre kadın hakkındaki sözleri söyleyen yazarların yine de haklılık payı var bakın atalarımız ve dedelerimizin imbiğinden süzülmüş bir çok söz var bunları da yabana atamayız" demelerinizi beklerdim. Ancak yeri gelmişken ben ali görkem beye bir şey hatırlatmak istiyorum efendim bizim derdimiz bir şeyler de hâk aramak değil, biz Allah’ın buyruklarına tabiyiz. Gelenek ve görenek te neci ki? Yani atasözlerimizin çok kaliteli tumturaklı, oturan ve üstüne daha konuşulamayacak olan binlerce içi dolu sözü var elbet. Ancak ben kadınlara çevremde bakıyorum çoğu çalışıyor ve edepleri ile bir şeyler üretmeye çalışıyorlar, eşlerine ve çoluk çocuklarına nafakalarını götürüp her zamanki gibi aileyi ayakta tutmaya çalışıyorlar. Çalışmayan bayan da evinde dizi seyreder, çocuklarının bakımını yapar, yeri gelir gıybet eder, yeri gelir meth eder, yeri gelir sinirlenir, yeri gelir barışır yeri gelir küser. Vb. Bu duyguları da mevlam onlara nasip etmiş. Beni kadınlarda ilgilendiren tek şey asırlardan bu yana kadın hakkındaki değer yargılarıdır. Ve islamın, kainat kitabının kadına bakış açısını dile getirmektir. Yani burada ben kadın hatasız, kadın, top one demek istemiyorum ki. Yani neden değer verilmiyor diyorum. Ya da neden itilip kalkılmış diyorum. Neden yani? Asırlardır kadına bu bakış açısı neden bunu irdelemek istedim. Yani o kadar kahrın içinde birde Kadının ne ile uğraştığına bakmak sanki bana ayrıntı gibi geliyor. Hem onlar kadın, yani sizin gibi benim gibi zaten düşünseler, bizler gibi hareket etseler aramızdaki fark ne olurdu ki? Kadınları aşağılayan bir atasözünü dile getiren bir kavime ya da topluluğu atam diyemiyorum beni bağışlayın… Allah’ın emri beni bağlar atalarımın değil… Atalarımızın bir şeyleri dinin özüymüş gibi gösterip kalben kabullenmediği, içi boş ancak kulağa iyi hoş gelen binlerce de sözü var... Her sözün kaynağı bir imbikten süzülmüyor ki. Kadın ile ilgili çok güzel sözler de söylenmiş bunlarında varlığından haberdar olmanız için bunları buraya ekliyorum. Buyurun güzel sözlerden seçmelere de bakalım.

"Sâliha bir kadın, dine ne güzel bir yardımcıdır." (Hadis-i şerif rivâyeti)
"Sayınız kadınları! Onlar fâni hayatı cennet bahçelerinin gülleriyle süslerler."
"Sevilen kadın bütün kadınların daima en güzeli değil midir?"
“Her başarılı erkeğin arkasında ona destek ve yardımcı olan mutlaka bir kadın vardır.”
"Kadın, kocasının, delikanlılıkta sevgilisi, olgun çağda arkadaşı, yaşlılıkta da hastabakıcısıdır."
"Bir erkeği eğitin, bir insanı yetiştirmiş olursunuz. Bir kadını eğitip terbiye edin; bir âileyi, hatta toplumun büyük bölümünü yetiştirmiş olursunuz."
"Kadın kendi başına ne gül goncasıdır, ne de diken. Koklamasını bilirsen gül olur, tutmasını bilmezsen diken."
"Adamı deli eden her kadına karşılık, deliyi adam eden bir kadın vardır."
"Kadınlar sadece insan oldukları için o kadar mutludurlar ki... Onları ille şeytanlar ya da melekler haline koymaya ne diye çalışırız sanki."
"Kadın melektir. Onu şeytan eden erkeklerdir."
"Kadınlar, erkeklerden daha çok hikmet sahibidirler; daha az bilir, daha çok anlarlar."
"Kadınlar şefkat kahramanıdır. En korkağı bile kahramanca ruhunu yavrusuna fedâ eder."
"Kadınların en yanıldıkları nokta, erkeklere benzemek istemeleridir."
"Allah kadınları, erkekleri evcilleştirmek için yarattı."
"Kadın öyle bir konudur ki, onu ne kadar incelersen incele, her zaman yepyenidir." (Tolstoy)
"Elbet sefîl olursa kadın, alçalır beşer." (T. Fikret)
"Her iyi kadın, erkek için mukaddes bir kalkandır." (Halide Edip Adıvar)

… diye giden binlerce de güzel söz var. Biz bunları duymak istiyoruz. Kuranın perspektifi ile kadını değerlendirmek istiyoruz…derdimiz bu bir kadını aşağılamak haşa....ve kella..

Hem kimin neyi ne maksatla söylediği önemli nazarımda. Hatice İlhan hanım efendinin yazdığı ise tam "kan donduracak" cinsten Ya hû ABLA! “Çirkinlikleri detaylı anlatmak temiz zihinleri bozar” demişsin. Yazımda da kadın ile ilgili saçma seçmeler demişim. Neden geniş tuttuğumun altını zaten belirtmişim... hem ben size hangi asırda yaşadığımızı sormak istiyorum? Ve bilginin iyisine de kötüsüne de ulaşmak bu asırda ne kadar kolay bir bakın yani Allah aşkına kullandığınız PC dahi içinde bir şeytan taşıyor… Evet bir tıkla dilediğinizi önünüze getire biliyorsunuz. Benim ki de acizane bir yazı yani burada çirkinlikleri faş etmek ne haddime! Bir şeyleri bozmak, darp etmek, yerine yenisini getirmek derdinde değilim, ben ilk başta yaptığınız eleştiriye canı gönülden katılıyorum evet teknik açıdan güzel ama hep duyduğumuz şeyler bunlar deyin kâfi yani... Şayet kafalarınızda, yazmış bulunduğum yazıdan dolayı şirinlik için dahi olsa kötüye teşvik ettirici, zihinlerinizi dilgir edici kelimelerim geçti ise siz okuyuculardan hem özür dilerim hem de haklarınızı helal etmenizi istirham ederim.

Betül Sahreyn hanım efendi sanırım bana bir şey dememiş. Ali Görkem beye söylemiş bir sözü var Ali beyinde konuşmaya hakkı var…

Medine Balcı Hanımefendi'nin kaleminden Kadın çeşitleri:

AK KADIN: Evi siler, süpürür durur. Başka bir şey arama. Kapıda; 'Kirli ayaklarınla girme! Sakın Kirleteyim deme! Usandım şu evin kirinden, pasından!' Kocası itiraz etse; ' Başkaları gibi eve temizlikçi kadın almıyorum.' diye sızlanır.

PAK KADIN: İki de bir banyo yapar, çamaşır yıkar. Kocasına 'kirli elbiselerinle oraya oturma! Eve girer girmez banyoya' diye çıkışır. Adama 'akşama kadar yoruldum, şimdi seninle uğraşamam' der.

LAK LAK KADIN: Uyanır uyanmaz yan komşuya günaydın demeye gider, oradan da alt kata damlar. Ayaklı gazetedir. Lak lak etmekten yemek yapmayı unutur. Kocasına: 'Bu akşam da peynir, zeytin ekmek yiyiverelim, üstüne de mis gibi çayları içtik mi ohhhh!' diye kocasını avutur.

YAK KADIN: İçi seni yakar, süslenir, püslenir, alımı çalımı ile erkeklerin gönlünü yakar. Aynaın önünde iken yemeği yakar. Bir sigara yakar, vitrinlere bakar. Ocağı açık bırakıp, evi bile yakar.

BAK KADIN: Evdeki kiri, tozu görmez ama sokaktan geçenleri, komşulara girip çıkanları görür. Bir eve gidince elbislerden, eşyalara kadar herşeye bakar. Yorum yapar, ikide bir aynaya bakar.

TAK KADIN: Bilezik, kolye, küpe takar. Bazen de, üçünü beşini birden takar. Peşine erkek takar, am kendisi kimseyi takmaz. Kocasının boynuna da bir halka takar.

SOKAK KADINI: Sabah çıkar sokak sokak dolaşır. Turistik, sosyetik yerlere gider. Bıraksalar sokakta yatar. Ya kocası kendisini, yahut da o kocayı başından atar.

ATAK KADIN: Erkeklerin kadınları ezdiğine inanır. Kocasını, 'Bizi köle gibi kullanıyorsunuz' diye suçlar. Halbuki kendisi kocasının parasından yer, vaktini kadın derneklerinde, toplantılarda, panellerde geçirir. Evine hiç bakmaz.

BATAK KADIN: Erkek gibidir. Veresiye alış-veriş yapar. Borç takmadığı esnaf yoktur. 'Buyurun efendim, dükkan sizin ne isterseniz alın. Para önemli değil' dedirtir. Kocası taksit ödemekten de illallah der. Karısına yaklaşacak olsa 'dur ne yapıyorsun makyajımı bozacaksın' der.

HAK KADIN: Ev hanımı, mutfağa girer, sofrayı kurar, kocasının önüne koyar, akşam da onun gönlünü yapmaya çalışır. Evi temizler, çamaşırları yıkar, çocuğa bakar ama kimseye yaranamaz.

Yorum yazacağım ama şunu söyleyeyim ki yazıların hiçbirini baştan sona okumadım (AGU'nun ve Betül Hanımınki hariç).

Zira buna gerek duymadım. Mesele karıştırılmaktadır. Özellikle hanım arkadaşların yazılarından bunu anlayabiliyoruz. Mesele şudur ki:

Kadın başkadır karım başkadır.
Kadın başkadır annem başkadır.
Kadın başkadır sevgilim başkadır.
Kadın başkadır kız arkadaşım başkadır.
Kadın başkadır akıl bambaşkadır.

Annem güzel yemek yapar, karım her eve gelişimde boynuma atlar, kız arkadaşım bana çiçek alır. Ama bunlar kadınlığın dışında bir şey olsa gerek. Bu şeyi hanım arkadaşların tepkilerinden çözebiliriz belki. Mesela Ford arabalarından bahsediyor birisi, bir diğeri dindar olmayanların kız arkadaşlarından filan...

Milletimizin kronik hastalığı şudur: Kadına olduğundan fazla değer verilmektedir. Şöyle bir tepki hemen gelecektir: "Efendim kadınlar da erkeklere gereğinden fazla değer veriyor güveniyor vs." Eyvallah doğrudur diyelim. Fakat bir ayrıntı daha var. Değer verecek olan kadın değil erkektir. Kadın emanettir. Değeri hak eder. Erkek hakkını teslim eder. Bunu; herhangi bir kafeye gidip bir kız ile bir erkeğin nasıl oturduklarına bakarak, yolda yürüyen bir çiftin hareketlerine bakarak, alışverişe çıkarak hatta hiç bir şey yapmayıp herhangi bir kadını karşımıza alıp bakarak görebiliriz... Aslında haketmediği şeyleri çoktan aldığını...

Her şeyin bir şerefi vardır.
Hak bu müsrifliğimizin hesabını soracaktır.

Hürmetler.

N.Ö.
insanlığın geçtiği binlerce yıldan sonra, hâlâ kadının yeri, kimliği, ne olup olmadığı üzerine bir şeyler yazılıyor olması cidden vahim bir durum..

sosyo-antropolojik olarak bir kere tarihin belli bir yerinden başlanılması sakat.. mülkiyet ve otorite(devlet)den önce, avcı-toplayıcı insan topluluklarındaki kadının konumundan, kybele ve ana tanrıça kültlerinden başlayarak konuşalım konuşacaksak.. bu şekilde olmaz..

kadın için söylenmiş vecizeler (?) dökülecekse, karşıtlarını da bulalım; olumsuz düşünenlerin de özel hayatlarını ve komplekslerini bir güzel sorgulayalım..

''Kadın olmasaydı, yetenekleri kim eğitirdi?'' dedi Bonaparte.

Mazinin koridorunda kaybolmuş, başına evet der gibi sallıyordu Raphael ''Annemin tek öpücüğü, ressam olmamı sağladı.''

Birçok yorum yazıldı birkaç gün içinde bu yazıya. Hareketlilik gerçekten sevindirici. Yalnız, şöyle bir durum var; yazılan kimi eleştirileri kişiselleştirmemeliyiz. Bu biraz da sanal âlemin sakatlığı olmalı. Ben, bir kişinin yazdıklarına yanıt olarak bir şey yazıyorsam, bu yanıt o kişiye değil o düşünceye, o görüşe verilmiş bir yanıttır. Burdaki insanların çoğu birbirini yakînen tanımıyor gördüğüm kadarıyla. Ve kişilere/kişiliklere dair yorumların hiçbir anlamı da kalmıyor böyle olunca. Lütfen bunu unutmayalım.

Kanımca, yazılan yorumlar arasında Ali Hamza’nın Medine Balcı’dan alıntıladığı profiller ve Alişan Demirci’nin gözlemlerinden hareketle kaleme aldığı değerlendirmeler önemlidir. Yazışmaların süreği de bunlardan hareketle ilerlerse tatminkar bir yere varılacaktır büyük olasılıkla. Kimsenin kimseyle hemfikir olması gerekmiyor tabii ki.

AGU

Kadınlara ait yalnızca bir cümlem var..
-Anam dahil hiç birini anlamadım, onlar da beni..

Hatunun Toplumsal Değeri Hakkında Bedevi Arapların Lügat Defteri*’nden bir kaç kavram:

Cemile: Yüz hatlarıyla birlikte rengi de güzel olan hatunlara verilen isimdir. (Ayrıca, sözlükte bir hatunun cemile sayılabilmesi için sadece fiziki güzelliği yeterli değildir. Aynı zamanda ahlak ve davranış güzelliğinin de bulunması gerekir.)

Vesime: (Yüz ve sima) güzelliği değişmeyen, bu özelliği bütün hayatında sabit olan hatunlara verilen isimdir.

Ra’i’a: Güzelliği kalbi istila ederek bir ürperti meydana getiren, görenlere sevinç ve sürur bahşeden hatunlara denir.

Ğaniye: Güzellik iffet ve hürmetiyle süs ve ziynete hiç duymayan hatunlara denir.

Nevar: Hayasıyla beraber her türlü şerden ve kötülükten nefret eden hatunlardır.

Hassane: İffet ve edebiyle hürmet kesbetmiş hatunlara da hassane denir.

Muhsana: (İslam, iffet, hürriyet ve) evlilikle koruma altına alınan hatunlardır.

Muncibe: Necip evlatlar doğuran, yetiştirdiği çocuklar güç ve kuvvet bakımından imtiyaz kesp etmiş hatunlara verilen isimdir.

Gerek bedevi Araplarda gerekse medeni Araplarda bir hatun için, muncibe olmak, hürmet ve kemalin en büyük gayesi ve zirve noktasıdır.

_________________________________
*Musa Carullah’ın Hatun isimli eserinden. Kitap, Hatun’un toplumsal değeri, Hicap, aile hayatı ve kadın hakları, Nikah ve çok eşlilik, Talak, Miras hisselerindeki farklılık ve hatunun şahitliği gibi bölümlerden oluşmaktadır. Bir de ek bilgi: Kitap, Mustafa İslamoğlu’nun tavsiye ettiği eserler rafında yer almaktadır.

yusa ırmak önemli bir konuya temas etmiş. Epey emek ürünü bu yazı için teşekkürler!
Kadın konusunu ayrıca konuşuyor olmamız aslında üzüntü verici. Gönül isterdi ki, "günümüz insanı" diye konuşalım bu meseleleri, kadın erkek için ayrı ayrı değil. Kadın konusu, bazen, magazine kaydırılarak konşulup herkesin söz söylediği bir alan oluyor. Bu da üzüntü verici.
Aklımdaki bir soru işaretini de yazmadan geçmeyeyim; yusa ırmak, yazısının sonuna, "İşte buyrun kadın hakkındaki çarpık sözler, saçmalardan seçmeler" girişiyle kadın hakkında bazı yazar-şair sözlerini koymuş. ırmak, eğer bu sözlerin tümünü yer aldıkları metinden/kitaptan okuyarak, bağlamından koparmayıp yazısına koyduysa teşekkürlerimi artırmak isterim. Buradaki bazı sözlerin "saçma" olup olmadığı ya da kadına hakaret edip etmediği kuşku verici çünkü.

Yukarıdaki yazı ve bazı yorumları okuduktan sonra, aklıma, Rasim Özdenören'in "Yaşadığımız günler" kitabında kadın konusu hakkında yazdıkları geldi. Onları aktarmak istdim. Ve aslında ben bu yorumu dün akşam yazacaktım; ama tam bitirmek üzereyken yazdıklarımı yanlışlıkla silince bugün yeniden yazmak durumunda kaldım. Dün, kitaptan belirlediğim iki kısmı da direkt alıntılamıştım yorumda; ama bugün o kadar uzatmak istemiyorum; altını çizdiğim ilk kısmı kitaptan ben özetleyeyim, ikinci kısmı ise direkt aktarayım:

R. Özdenören, kadının Batı'da sosyal hayatın parçası haline gelmesi sınai devrimden sonra doğal olarak olmuştur, diyor. Bunun sebebi ise, sermayenin ucuz işgücü arama isteği. Aynı işi yapan kadınlar ve çocuklar erkeklerden daha az ücret aldığı için istihdam edilmişler. Ama refah düzeyi yüksek olduğu için çalışma mecburiyeti hissetmeyen kadın zümresi de vardı. O zaman ekonomi dışı kalan bu kadınları hiç olmazsa dolaylı yoldan (tüketici olarak) ekonomiye dahil etmek çabaları görüldü. Kadınlarla ilgili bir takım dergiler çıkartılmaya başlandı (Dial, Godey's Lady's Book, Ladies' Magazine v.b.). Sanayi kapitalizminin ürünü bu dergilerde kadın bir yandan tüketici olarak devreye sokulurken bir yandan da "meta" olarak kullanılıyordu. "Güzel giyim, pahalı ama pratik bir değeri olmayan bir eğitim, giyim biçiminde abartılmış bir kadın bedeni" görünümünün yaygınlaşması ile bu yeni kadın-insan toplumda yaygınlaşmakta olan feminizmin şeyleştirilmiş ve zorunlaşmış bir biçimi olmaya başladı. Güzel giyinmek, dişice görünmek benimsendi. Kadının kocası sayesinde, komşularını çatlatacak bir gardrobu oldu. Bir anlamda kadın, kendisi neler yapabildiğini ve yapabileceğini göstermek yerine, bir başkasının onun için neler yaptığını, yapacağını ve yapabileceğini gösteren edilgin bir insan türüne dönüştü.
Bu yeni dönemde sevgi anlayışı da değişti. Kadını, kapitalist toplumun bilinçaltı sayan reklamcılık, alışverişi bir rüya-yaşam olarak düzenleyip kendisi için kullanmaya başladı. Kadın, reklamlıcıkta erkeğe göre yirmi kat daha verimli bir ikinci cinsiyetti.

Rasim Özdenören'in "Yaşadığımız günler" kitabından bu konuda altını çizdiğim diğer bir kısmı direkt iktibas ediyorum:

"Anlaşılacağı gibi, kadın, özgürlüğünü elde etmek için kendi özgür istemiyle bulaşmamıştır çalışma hayatına. Fakat şimdi, kadının çalışması böyle "yüksek fikirler"in ardına gizleniyor. Özellikle, Batı'nın yoksul bıraktığı ülkelerde bu tür sloganların gizemsel, büyülü etkileri insanlara çekici geliyor. Kadın hakları ya da kadının özgürlüğü gibi sloganlar çalışan kadınlar için ileri sürülürken, yukarıda değindiğimiz gibi, bu sloganların evcilleştirilmiş biçimi olan "feminizm" ekonomi dışı kalan kadını, tüketici olarak arka kapıdan ekonomik hayatta devreye sokmanın aracı olarak kullanılmaktadır. Feminizm adı altında kadına, ana, eş, evin yöneticisi veya Türkçe'deki yaygın deyimiyle "dahiliye nazırı" gibi ünvanlar verilip kadın bir yandan yüceltiliyormuşçasına bir duyguya sürüklenirken, bir yandan da onun "erkeksi" bir hale getirilmesine çalışılmaktadır. Feminizmin, asıl dikkate değer yönü de bu sonuncusu olmalı." (sayfa: 25)

Bu ifadelerin, yazı ve bazı yorumlara, bir de bu tarafı işaret etmek açısından verimli ve üzerinde düşünülmesi gereken ifadeler olduğuna inanıyorum. Ve, bu ifadelerdeki kaygıların türevi yorumları yukarıda da görebiliyorum.

Kadınlar, fethedilebilecek en güzel ülkelerdir ve bir ülkeyi de ancak kadınlar özgürleştirebilirler. İç içe geçmiş anlam dünyalarıdır kadınlar ve ülkeler. Bir erkek için, kadın ve ülke birbirinden ayrılmaz dünyalardır.

devamı şurada...

''Kaçar bir gölgenin peşinden gittiniz mi,
Ama kaçtınız mı da gelir peşinizden;
Kadınlar da kaçar onları sevdiniz mi,
Ama yüz vermeyince ayrılmazlar sizden.
Gelin o zaman, ne olursunuz, söyleyin,
Gölgesi değil midir onlar erkeklerin?''*

''Follow a shadow, it still flies you;
Seem to fly it, it will pursue:
So court a mistress, she denies you;
Let her alone, she will court you.
Say, are not women truly, then,
Styl'd but the shadows of us men?''**

______________________________
*Çev: Şavkar Altınel
(Kuzeyde Bir Adadan/Ortaçağ'dan Yirminci Yüzyıla Elli İngiliz Şairinden Elli Şiir)
Şiirin ismi ''The Shadow'' olmakla birlikte Sayın Altınel ''Ancak Gölgesidir Kadınlar Erkeklerin'' şeklinde çevirmeyi tercih etmiştir. Bunun yorumunu uzmanlık alanı çeviri ve şiir olanlara bırakıyorum.
**Belirli bir döneme ait şiirleri orjinalinden okumak ilginin ötesinde bir bilgi gerektirse de, elde bir çevirinin oluşu okumayı kolaylaştırıyor. Şiirin orjinal dilindeki musikisini duymak isteyenler için de bir imkan...

(Bilmeyenler için bir fıkra [Değişik versiyonları da var ama en iyisi kadın için olanı])

Adam 80 den sonrasını önemsemediği yaşlarda sihirli bir lamba buluyor. Cinsiz sihirli lamba olmadığından cin çıkıp adama tek bir dilek hakkın var ne dilersen dile diyor.
Yaşlı adam zaten bir ayağım çukurda kendim için birşey istesem sefasını süremeden ölüp gideceğim bari insanlığa bir faydam olsun diye düşünmüş ve
- Burdan Japonya'ya kadar bir otoyol yap demiş. Cin;
- Sen ne istediğinin farkında mısın? Yüzlerce dağa tünel açmak gerek binlerce ırmağa köprü. Okyanusa tüp geçit yapan deli çıkmadı bu güne kadar. Çok zor başka birşey iste demiş.

Peki demiş yaşlı adam bu adar ömür yaşadım kadınları anlayamadım. Benim kadınları anlamama yardımcı ol. Cin;

-Otoyol kaç şeritli olsun?