Onunla ilk nerede karşılaştım hatırlamıyorum, ama bildiğim bir şey varsa karşılaştığım ilk andan beri beni her defasında başka dünyalarda yolculuğa çıkartmaya, sarsmaya, şaşırtmaya, boğazımda düğüm düğüm duygularla baş başa bırakmaya devam ettiği… İzlediğim ilk filminden bu yana kaç yıl geçti ya da filmi kaç kez izledim bilmiyorum, saymadım da; ama ne zaman sizi en çok etkileyen film hangisi türünden sorularla karşılaşsam, ‘Paramparça Aşklar ve Köpekler’ filmi aklıma ilk gelen isim olur ve tabi filmin dahi yönetmeni de.

İç içe geçmiş karmaşık hayat hikayelerinin ilginç kesişme anlarını anlatan film ben de hem öyküler, hem kurgu, hem sinema dili hem de oyunculuk anlamında derin izler bırakmıştı. Ardından gelen ikinci film ise “Bir insan öldüğünde kaç gram kaybeder? gibi belki daha önce hiç aklımıza gelmeyen ve belki de bu filmi duyup ya da izleyinceye kadar hiç de sormayacağımız bir soruya cevap niteliğindeki 21 Gram’dı. İnsan denen muammanın, çıkmaz sokaklarını, dehlizlerini, acılarını ve çıkışsızlıklarını çarpıcı bir dille, etkileyici öykülerle ve yine büyük bir başarıyla beyazperdeye yansıttı İnarritu. Yine aynı üslupta, sıradan insanların, sıradan sorunlarını alışılmışın dışında ve farklı bir bakışla beyazperdeye yansıtıyordu. 11 Eylül’e ilişkin “11 Yönetmenden 11 film” projesini saymazsak İnarritu’nun bağımsız üçüncü filmi olan Babil de geçtiğimiz ay sinemalarımızda boy gösterdi.

Cannes film festivalinde en iyi yönetmen ödülünü alan, geçtiğimiz günlerde de American Film Institute tarafından yılın en iyi filmi seçilen Babil’de Alejandro Gonzales İnarritu yine her zamanki senaristi Guillermo Arriaga ile birlikte bildik tarzdaki hikaye anlatımı ve kurgusuyla fazlasıyla sarsıcı fakat bir o kadar da tumturaklı bir filmle karşımıza çıktı.

Genel hikaye kurgulanışı ve dili itibariyle ilk iki filminden pek ayıramasam da Babil’de diğer ikisine göre hikayeler Meksika’nın dışına çıkarak biraz daha evrensel boyut kazanmış. Film Meksika’dan başlayıp, Fas ve Japonya’ya kadar uzanan serüvende sınırlarını asla kestiremediğimiz bambaşka hikayelerin içine çekiyor izleyiciyi. İnarruti vazgeçemediği oyuncularından Gale Garcia Bernal’i daha bir yan ama etkili bir rolde oynatırken, birden fazla hikayenin anlatıldığı filmde bu kez (tanım tam olarak yerine oturmasa da) başrol oyunculuğunu Hollywood sinemasının iki başarılı ismine bırakıyor. Brad Pitt ve Cate Blanchet. Çok hikayeli ve dolayısıyla karakterli yapıya sahip filmde kanımca İnarritu’nun film dilini iki oyuncuda başarı ile yansıtıyordu. Özellikle Brad Pitt’in Hollywood klişelerinden uzak, sade bir oyunculuk sergilediğini söylemem gerek. Filmin diğer öykülerindeki karakterlerin de özenle seçildiklerini yönetmenin birçok röportajından öğreniyorum.

İnarritu’nun adeta bir dantel gibi işlenmiş, çok bilinmeyenli bir denklemi andıran filmlerinde karmaşık ve iç içe geçmiş öyküler, kimi zaman izleyicinin sabrını ve merakını zorlasa da sonunda seyirciyi büyük bir tatmin duygusuyla yolculuyor. Yönetmen aynı duyguyu Babil’de de yakalamış. Filmin konusuna dönecek olursam; ilişkilerini tamir etmek için baş başa kalmak üzere Fas yollarını tutan Amerikalı bir çift, kaçak işçi olarak Amerika’da çocuk bakıcılığı yapan Meksika uyruklu bir kadın, annesini kaybetmesiyle birlikte, ultra modern ve mekanik bir hayatın içinde yapayalnız kalmış bir kızla babasının çaresizliği ve yalnızlıkları ile Fas çöllerinde medeniyetten uzak bir yaşam süren bedevilerin kimi zaman acıma hissiyle birlikte öfke ile isyan duyguları arasında bırakan serüvenleri...

Üç kıtadan dört yaşamın kesiştiği hikayeler adeta dünyanın acı çeken yüzüne ayna tutuyor. Filmin ismini oluşturan Babil efsanesindeki gibi, birbirlerinin ne konuştuklarından ne de kültürlerinden habersiz insanları buluşturan filmde İnarritu bürokrasiden, önyargılara, modern yaşamın insanı yalnızlaştırma ve kendine hapsetme olgusundan, basit hataların insanı nereye kadar götürebildiği gerçeğinin soğuk yüzü ile tanıştırıyor. Babil’de hikayeler ilerledikçe basit, olağan, gündelik olanın nasıl hayret uyandırıcı, nasıl sıra dışı, sarsıcı ve kuşatıcı olduğu gerçeği seyircinin önüne dökülüyor. İlmek ilmek çözülen senaryoda hikayerle birlikte ilerlerken, Amerikalı çiftin uğradığı kaza sonrası yakınlaştıkları insanlara karşı korku ve şaşırmayla birlikteki duygu değişimleri ve ilk başta sanki aşılmaz sanılan önyargı dağlarının nasıl aşılır olduğuna tanık oluyoruz. Buzlar bir bir eriyor ve insan denen meçhul belki en çaresiz, en zayıf olduğu anda birbirine tutunuyor. Bununla birlikte her şeyin tetikleyicisi olan Faslı küçük çocuğun yaptıkları da masumiyet ve çocuk kavramını sanki yeniden gözden geçirmemizi sağlıyor. Ve tabi modern yaşamın gündelik hayatımızı ne kadar çok kolaylaştırdığı ön kabulünün arkasında kalp ağrıların aynı yerinde durmaya devam ettiğini ve hiçbir medeni bakışın ona zerre kadar yerinden kımıldatamadığı gerçeğini yüzümüze adeta vuran işitme engelli sorunlu kız…

İnarritu üçlemesin son filmi olan Babil’de insan psikolojisi ve hayatın kendisi üzerine yine derin sorgulamalara gidiyor. Bazı sorular cevap bulsa da bazıları soru olarak daha anlamlı kalıyor. Hayatın anlamını bulmanın da ötesinde avcumuzun içindeki hayatı, o en değerli varlığı kaybetmeme uğruna insanlığa bir uyarı niteliğinde sanki. Belki sırf bu yüzden umudun artık tükendi dendiği anda kalpleri yaralı çift daha bir sıkı sarılıyor birbirine ve işte bu yüzen Faslı küçük haylaz filmin başında küçücük bedenine inat küçük dağları ben yarattım havasında dolaşıp abisini küçümserken, yaşadığı acı tecrübenin sonunda bir bilge edasında hayatı pahasına abisinin günahsızlığını haykırıyor. Kulaklarını bile sağır edemeyen gürültünün ortasındaki sağır kız cesaretle, örtmeye çalıştığı korkularını ve acılarını üzerinden söküp attığı giysilerinin altındaki bedeni gibi artık saklama ihtiyacı duymuyor… Film belki de en değerli, en temel en saf duygularımızı küçük bir kız çocuğunun elinde yeniden bize sunuyor; onlarla yüzleşelim, barışalım ve onları sevelim diye. Onlarla yüzleşmeyi bildiğimizde belki artık insanlar aynı dili de konuşabilecek ve belki de acılar sonsuza kadar sürmeyecek.