Bir insan neden intihar eder? Zor soru, çünkü insan kendini karmaşıklaştırmayı en çok yapan canlıdır şu yeryüzünde. İçinden çıkılmaz durumlar içine giren de odur, sonra içinde bulunduğu durumlardan şikayet edip kendini karanlığa atan da...

Biz hayatı emanet olarak aldık yalnızca. Bir Rabbimiz var ve bizler de kullarıyız O'nun. Bunu dile getirmek bizi 'biz' olmaya davet eden bir çağrıdan başka nedir ki? Canı emanet bildik, öylece yaşıyoruz şu dünyada. Yaşamalıyız da...

Sebepler ve sonuçlar... İnsan bunlar hakkında düşünüyor durmadan. Sorular birike birike yumak halini alıyor zihinlerde. Cevapsız kalan sorular, tıpkı susuz bir tarla gibi. Ve kuraklık başgösteriyor. Ölüme çevriliyor yüzler, hayat yitiriyor anlamını...

Bu kadar basit değil. Hiçbir şey değil. İntihar insanın kendine ihanetidir aslında, sözünde durmamaktır, sahteye çevirmektir gerçek namına ne varsa birden. İntihar bir çıkış değil, bir çıkmaz. Çıkmazların çıkmazı, düğümlerin en çetrefili, öyle ya çözemeyen kesip atıyor düğümü. Peki ya nerde sabır, nerde sadakat?..

İman, ilim ve muhabbet... İnanç, bilgi ve sevgi... Hayatın sacayakları bunlar. Bize açılan kapıdan girdik ve yol alıyoruz, bir gün gelecek ve bitecek herşey. Yok yere bitmemeli. İnanmalı ve ümitsiz olmamalı; öğrenmeli ve bilmeli; korkmamalı, vazgeçmemeli, sevmeli...

Selamlarımla...

... Mutluluk anlamaktır, anlam aktır...

Bazıları ölmek için gelirler dünyaya ve zannederler ki ölüm bitiştir.
Onlar gittikten sonra yazdıklarında, söylediklerinde ipuçları bulduk değil mi, keşke bir şeyler yapabilseydik dedik.

Aklıma Yavuz Çetin'in sözleri geldi:

"...Benden bir ruhsuz yaratmayı nasıl başardınız?
Benden bir hissiz yaratmayı nasıl başardınız?
Benden bir uyumsuz yaratmayı nasıl başardınız?
Benden sizden biri yaratmayı nasıl başardınız?
Yaşamak istemem artık aranızda..."

Havalı bir son istediler (son mu, onlar öyle sandılar) bir kerecik olsun anlaşılabilmek... Fakat şunu düşünemediler:

Anlaşılabilmek için "anlayabilmek" gerekirdi. Hayatı anlamak, dünyayı anlamak...

"...Aslına bakarsanız sebep bulmaya çalışmak aptalca..." Evet, aptalca, çünkü sebebi belli: Düşünmekten korktular, bir şeyler bulmaktan korktular. Başka bir sebep olamaz intihar için. Gördükleriyle yetindiler. Yavuz ne diyordu:

"...Bana öğretilen her şey, bana önerilen her şey, bana dayatılan yaşantı, işe yaramaz bir çöplük..."

Allah'ı tanıyan, Allah'ı hisseden bunları demezdi. Onun denemediği tek yol dindi belki de, denemeden gitti.

Not: 15 ve 26 yaşlarında iki arkadaşın kaçışı; sizi anlayamam ama en azından anlamaya çalışabilirim. Allah aklınızı korusun...

Yazı intiharı meşrulaştırmak için yazılmamış idi. Altına girilen yorumların da gösterdiği gibi yazının tek amacı anlama eksikliğinin giderilmesi idi. Bütün müslümanlar gibi ben de biliyorum ki intihar dönüşü olmayan bir yoldur. Müntehirlere sabretmedi, hayatı anlamadı, düşünmedi gibi sıfatlar yapıştırılması bu anlamamazlığın bir getirisi.

İntihara tam bir seçim diyemezsiniz. Her ne kadar içinde irade söz konusu olsa da bir seçim değildir tam olarak. İntihar eden dostlarım yüzünden çok iyi biliyorum ki bu yola girenlerin bir çoğu yazıda da belirtildiği gibi yaşamaya inanan insanlardı. Gelin görün ki şimdi olduğu gibi o zaman da kimse onları anlama yoluna gitmedi.

'İntihar; korkak, mücadeleden kaçan, aciz insanların yapabileceği bir hatadır' diye bir söz çakılı usumda. Kimin olduğunu hatırlamıyorum. İntihar konusunda emin olduğum bir tek şey varsa o da intihar ne bir kaçıştır ne de zayıflık. 'Sabır olmasaydı dünyada bir an kalınabilir miydi?' demişti İlhami Çiçek. Kalamadı ama..

Aklıma hep 'Eşkıya' filminden bir sahne geliyor; baran kendisine ihanet eden dostunun yanındadır. Eski dost şu cümleyi kurar: 'Sen o'nu benim sevdiğim gibi sevebilir miydin? En iyi dostunu satacak kadar sevebilir miydin?' İman ettikleri Allah'ın kendilerine verdiği bedene ve O'na verdikleri söze ihanet etmeyi gerektirecek kadar zor durumda bırakacak ne olabilir insanları?

Emin olunuz sizden daha az düşünmediler. Sizden daha az sabretmediler. Sizden daha az hayata inanmadılar.

[Beni biraz anlayın]

Ben bu çağdan bir kere de şerefimle geçeceğim.

Yazı için editör arkadaşın seçtiği resim Edvard Munch'ın "Scream" adlı tablosu. Orijinali renklidir bu tablonun. Kullandığı renklerle hastalık, acı, yalnızlık ve ölümü ifade eder bu tabloda. Algı farklılıkları yüzünden yüz ifadeleri ve ve köprüden önce son çıkışı belki de... Bu yazı bu tabloyla bütünleşmiş herşeyden önce. Tarihin kara deliğidir evet intihar. Her ne kadar modern insanla özdeşleştirilse de geçmişten geleceğe doğru akacak olan bir vakıadır. Hepiniz yanıldınız demektir belki de... Ruhu bedenden kusmaktır. Bazen intihar edenleri anladığımı düşünüyorum. Bir tür kaçıştır onlar için. Ama yine de kalıp katlanmak gerekir. Gerçi müntehir şairlerden Nilgün Marmara hayatın neresinden dönülse kardır demiştir, o da ayrı bir mesele tabi.

Camus, kendisiyle yaptığım röportajın son dönemecinde sorularıma 'fransız' kalmayı tercih edip, topu Cemaat üyelerine attı. İşte o an:

Albert Camus: Kendini öldürmek, bir anlamda, melodramlarda olduğu gibi içindekini söylemektir.

Ali Hamza : Peki, bu insanlar içlerindekini söylemek adına hayatlarını feda eder de, hayata veda etmeden evvel, neden kendilerini anladığını düşündükleri kimselere bir not bırakırlar? Bedeli can olan bir kendini ifade ediş yetersiz mi kalır ki bir de son söz yazma ihtiyacını hissederler? Bu insanlar, hayatın anlamlı olmadığını düşünürler de , neden hayata gözlerini yummadan kendilerini anlayacak birileri olduğu inacındadırlar? Geriye bırakılan bir mektup, hayatın anlamı olduğuna yapılan bir gönderme değil midir? Hayata/İnsanlara inandıklarının bir işareti değil midir?

Albert Camus: İntihar üzerine daha fazla bir şey sormayın artık. Bu konudaki bütün üşüncelerimi felsefi bir temele oturtarak, Sisifos Söyleni'nde belirttim. Oraya müracaat ediniz, lütfen.

Ali Hamza: O zaman, son bir sorum olacak?

Albert Camus: Elbette, buyrun.

Ali Hamza : İntihar bombacılığı? Bu, inancın getirdiği bir intihar şekli mi yoksa ümitsizliğin (inancı kaybedişin demeliyim belki de) bir ürünü mü?

Albert Camus: Bu soruyu, sanırım 'cemaat'iniz benden daha tarafsız bir şekilde cevaplandıracaktır, onlara müracaat edebilirsiniz.

Ali Hamza : Peki, teşekkür ederim.

Albert Camus: Rica ederim.

insan neden intiharı seçer ki? kaçmak için mi? yaşadığı sıkıntılardan uzaklaşmak için mi? peki bilmez mi ölümünden sonra daha büyük yangınlarla tanışacağını.....

Evet Attila ilhan'ın dediği gibi "ayrılık sevdaya dahil", lakin intihar hayata dahil değil...

İntiharı düşünmek bile ürpertir çoğumuzu. Ölümün zaten kendisi bir ölçüde meçhul, bir ölçüde korkutucudur. Ölüm hakkında çoğu insanın karamsar düşünceleri varken bir de bu deneyimi intihar gibi zor bir yolla sınamak cesaret midir yoksa korkaklık mıdır bilinmez.

Albert Camus’un ‘Yabancı’sı bize her şeyini kaybetmiş insan halet-i ruhiyesini ideale yakın açıklıyor galiba. Nihilist düşüncenin hayata, ölüme, çevresine… vs. bakışının ne durumda olduğunu yazar bize kitabın kahramanının şu sözleriyle anlatmaya çalışır; “herkes bilir ki, hayat yaşamak zahmetine değmeyen bir şeydir, aslında 30 ya da 70 yaşında ölmenin önemli olmadığını bilmez değildim, çünkü her iki halde de gayet tabii olarak başka erkekler ve kadınlar yine yaşayacaklar ve bu binlerce yıl devam edecektir (...) İnsan mademki ölecektir, bunun nasıl ve ne zaman olacağının önemi yoktur”

İntiharı kafasında tasarlamadan önce kalb, kendi içindeki ve dışındaki her şeyle irtibatını kesmiş durumdadır zaten. Yazar Mustafa İslamoğlu insan kelimesinin kökünü incelerken kelimenin ünsiyet yani sevgi, aşinalık, ahbablık, alışkanlık kökünden geldiğini, buradan kastedilenin de önce Yaratıcı ile ünsiyete geçmek, sonrasında da çevresiyle, çevresindeki insanlarla, hayvanlarla, bitkilerle...vs. ünsiyete geçmek olduğunu belirtir.

Yazar, insan kelimesinin diğer bir kökü olarak nisyanı yani unutuşu verir. Rabbini unutuş, kendini, aslını, görevlerini, çevresindeki insanları ve diğer canlıları unutuş… Bu unutuş sonucu düşülen bir boşluk… İşte bu boşluk Camus’un Yabancı’sının düştüğü boşluktur ve intihara ramak kalma halidir.

İnsan bu sebebten ya nisyan yani unutuş, kayboluş ve dolaylı olarak mahvoluş halindedir ya da ünsiyet yani Rabbiyle, insanlarla ve kâinattaki her şeyle muhabbet ve dost olma-kalma halindedir. Hayatla ünsiyet kuramamanın, kendiyle ve çevresiyle hemhal olamamanın sonucunda bedene can veren şalterin son atışıdır belki intihar. Ünsiyetini, muhabbetini yani sevgisini kaybeden bir beden kutsal kitabımıza göre zaten ‘ölü’dür. İntihar bu açıdan hasta odasında hayata yaşam ünitesi ile bağlı bir hastanın bağlı olduğu makinenin fişini çekmeye benzer galiba.

Kur’an-ı Kerim değindiğimiz gibi kalbinde imanı yani yaratana, yaratanın yarattıklarına karşı sevgisi olmayan insanı ölü olarak tabir eder. Canlı yani hayat sahibi olarak da kalbinde imanı-sevgisi bulunan insan tipini örnek verir.

Bu noktada insanı intihara sürükleyecek bir boşluğa düşmeyi önleyici reçeteleri yaratıcımız, İnsan’ın Kullanma Kılavuzu olan Kur’an-ı Kerim’inde vermiştir ki Kur’an bu doğrultuda hayat vermeye, can vermeye vesile konumunda durarak yine mucizevî yanını göstermektedir.

Rabbimizin kendisiyle ünsiyet kurup bu aşk coşkusu ile kâinattaki her zerre ile hemhal olabilenlerden kılması duasıyla…

Çoğu insanın hayalini bir zaman olsa kurduğu, bazen tek çıkış yolu olarak gördüğü bir şeyden bahsediyoruz. Tıbbın ya da bunu kafasında onamışların aksine ben bu şeyden "olgu" olarak bahsetmiyorum ki zaten bahsedilmesini de gereksiz buluyorum.

Bunu yapanın sonrasının cehennem olduğunu bildiğimiz bir dine inanıyoruz. Aslında meselelere böyle düz mantıkla bakmayı hiç beceremedim ama bu konu hakkında uzun çalışmalardan sonra çok net fikirler ürettiğimi biliyorum ve ürettiklerimi de buraya yazıyorum. Şöyle ki öyle, öncelikle intiharı denemiş veya başarmış(!) insanların böyle deriiin ve deriiin meselelere hükmetmiş ve büyük yazarlar, şairler olması durumun enterasanlığını onamaz. Dönüp tutarsak elimize yüksük takıp tarihin iğnesini, çoook basitinden, çok karmaşığına sayısız insanın bunu bir çıkış yolu olarak gördüğünü biliriz yazıda da bahsedildiği gibi.

Ama ben entellektüel bir forma sokulmasından ve referans olarak bu malum şahısların isimlerinden bahsedilmesinden yineleyerek söylüyorum rahatsızlık duyuyorum. "Keşke" dahi demenin imanı zedelediği bir dine mensubuz madem, iman etmenin olanca zorluğunu unutup, hayatın karmaşıklığına, yoğunluğuna, başa gelenlere ona buna şuna direnemeyip, kendini la hain gibi boşluktan aşağı bırakmaya gücü yetenlerin basitliğine bu kadar mesai harcamanın bi anlamı yok...

Durumun patolojik yanından, mutahab bulamamaktan, psikiyatriden, psikolijisinden bahsetmiyorum ki, bu yukarıda yazılmış olan yazı da intihar hakkında yazılmış bilimsel bir makale değil zaten , O yüzden har vurup, harman savurabiliriz ama ille Kur'an ve Sünnet'i referans alırız.

Bombaların ve savaşın gölgesinde, sığındığı barınakta yaşama mücadelesi veren kızın kalp atışlarına soracaksın intiharı, ya da kızılhaç kuyruğunda kemikleri teker teker sayılan bir anneye kucağında çocukla beklerken uzatıp mikrofonu soracaksın "intiharı neden düşünmüyorsun?" diye... Sanmıyorum annesi gözlerinin önünde öldürülen bir çocuktan daha çok acı çekmiş olsun efenim plath, efenim marmara, efenim kim intihar ediyorsa artık...

Bu ümmetin Resulu, dünyada hiç bir insan evladının yaşamadığı bir hastalık ve acıyla gözlerini bu sefil Dünyaya kapadı. Hiç bir insan evladının da dayanamayacağı zorluklara, hakaretlere (onlar değil ya Nebi'den bahsediyorum dikkat çekerim)açlığa, sefalete, hicrete, susuzluğa ve çaresizliğe dayandı...Velev O Alem Nebisi olsun, O zaman sahabelere kulak kesilelim. Değil ölmeyi istemek ve değil ölmek, yaşamak için demirden zırhları giyinen, başlarına geçiren onlar değil miydi? Bu öyle bir dindir ki, değil senin yaşamını, gıybetine bile büyük günahı koyarak haysiyetini koruma altına almış. Sen kalkmışsın muhatab bulamıyorsun, efenim anlaşılamıyorsun, kendini 5. kattan aşşağı atıyosun, zart zurt.

Bir insanda şerefiyle ölmeli ya. Nasıl öldüğünün önemi yok. Aciz varlığız biline. Doğarken de fikrimiz alınmadı, ölürken niye alınsın...Bil aczini, kır bacağını otur aşşağı. Rabbin önünde inci gibi dizilmiş kulsun...Herkes keriz mi dünyanın sancısını, pisliğini çekiyor, bi sen mi akıllısın dayanamayıp çekip gidiyorsun...

Neyse...Fikir beyan ettik gece gece

selametle

ikinci bir yasam beklentisi icinde degilim;
zaten ben bu dunyada oluler arasindan dirildim

N.Ö.
"Psykhe o anda kendini bir ırmağa atıp boğulmayı ister. Çok zor olayları göğüslemek üzereyken kendini öldürmek ister. Bu bir tür kendini kurban etme, bir bilinç düzeyinden diğerine geçmenin göstergesi değil midir? İnsan yaşamında intihara yönelik bir dürtü hemen her zaman yeni bir bilinç düzeyinin eşiğinde olunduğunu gösterir. Doğru şeyi yok edebilirseniz -eski alışkanlıklar gibi- ve kendinizi incitmezseniz, yeni bir enerji dolu dönem başlayacaktır."

Robert A. Johnson, Kadın Psikolojisini Anlamak, Gül Yayınları, Psikoloji Dizisi:3, 1993 İstanbul.

Önemli bir eğitimci olan Robert A. Johnson, San Diego California'da Jung çözümlemeleri yapmaktaymış. Ayrıca İsviçre'deki Jung Enstitüsü'nde, Hindistanda, Sri Aurobindo Ashram'da çeşitli çalışmalarda bulunmuş.

Kitap, Yunan mitolojisinin en eski öykülerinden biri olan ve tüm dünya mitolojilerinde de karşılığı bulunan Eros ile Psykhe'ye ruhçözümsel bir yaklaşım sunuyor.