"Kendi dilini bilmeyen, yabanci bir dili nasil ogrenebilir?" Cemil Meric

Peki, kendi dilini bilmeyen, yabanci bir dili nasil ogretebilir?

Maalesef, sizi "manyak" ederek ogretir. Ders Turkce mi Ingilizce mi farkina varamazsiniz.

Okutman, derse girer ve dokturmeye baslar: maykrotiycingci yontem, alert olmak, kominikeytif skiller... Frankenstayn'in seste vucud bulan benzerleridir bu kelimeler. Duydukca sasirirsiniz. Bir bilgi akisi olur fakat bilgiyi bir turlu icsellestiremezsiniz cunku konusulan kavramlara anlam vermezsiniz. MIT'ten Chomsky baskanliginda bir heyet gelse onlar da anlam veremez. Ama, siz bu kamvramlarin aginda yetisir, ogretmen olursunuz. Yetistirdiginiz cocuklar da gider bar acar, adini wishne, taxim koyar...

Nihat Sami Banarlı' nın '' Türkçenin Sırları'' isminde bir kitabı vardır. (Kubbealtı Yayınları). Çeşitli makalelerden oluşan kitap hakikaten Türkçe' nin el değmemiş yönlerini gösterir.

2 sene önce okumuş olduğum bu eserden aklımda kalanlar şunlar:

* Türkçe fatih bir dildir. Fars, arap , balkan ve bir çok dilin kelimelerini alıp Türkçe yapmıştır.(Özellikle Osmanlı fetih politikasıyla örneklendirerk açıklamıştır Banarlı.) Bunu Arabistan'da misafir olduğum bir zamanda çok iyi anladım. Çünkü araplar benim adımı anlamıyorlardı. Çünkü ''Cihat'' kelimesi arapça olduğu halde bir fiildi ve isim olarak kullanılmıyordu. Ali diyordum lakin anlatamıyordum Hz. Ali'yi. Çünkü söyleyişi farklıydı.

** Banarlı ayrıca bu türkçeleştirme hareketini olumlu buluyor bereketine değiniyordu.

Şimdi tersinden hareket edelim...
Osmanlı toprak fethederdi. Tebaasına zulm etmezdi. Onların dilini de fethederdi. Kaynaşma olurdu. Zorla kabul ettirmezdi. Sevdirerek.
Osmanlı yükseldi. Türkçe genişledi. Sözcük değiş tokuşu oldu.

O halde biz Whisne, Roumeli diye yazıyorsak birileri bizi fethediyor. Birileri bunuda başarılı. Birileri kendi dil ve buna bağlı olarak anlayışlarını yayıyor. Anlayışlarına bağlı olarak yaşantılarını yayıyor. Ruhumuzu sömürüyorlar. Tebrik etmek lazım!

Dil, milletlerin içerisindeki fertler arasındaki anlaşmada, kültürlerin devamlılığında, toplumsal bilincin kaybedilmemesinde en önemli araçlardan biridir. Dilini kaybeden, diline yabancılaşan bir toplum tarihiyle, kültürüyle, ahlakî değerleriyle uzak kalacak ve sanki ruhsuz beden gibi olacaktır.

Dil bir köprüdür. Belki de üzerinde yol alınırken yapımı da hâlâ süren bir köprü… Eğer o köprüyü kullanmazsak, yapımına devam etmezsek bizden sonra gelecekleri yarı yolda bırakmış olmaz mıyız? Oluşan hataları, arızaları gidermezsek hep birlikte çökmesi muhtemel köprüyle beraber bir boşluğa yuvarlanmaz mıyız? Boşluk derken somut bir boşluk… Kendini kaybetmenin, kendi kimliğini yitirmenin, aslını unutmanın, nereden geldiğini, kim olduğunu hatırlayamamanın boşluğu! Boşluk ki ne boşluk! Hafıza kaybıyla eş anlamda belki daha da feci bir durum. Çünkü hafıza kaybıyla beraber giden sadece anılar olurken insanî hasletler, ahlakî değerler yerinde durur. Hafızasını kaybeden birinin bir ahlaksızlık yaptığına şahit oldunuz mu?

Ama dil köprüsünü yitirmek suretiyle kültürünü, mazisini, değerlerini kaybedenler her türlü kötülüğü yapmaya meyilli insanlardır. Çünkü onları tutan bir kutsalları kalmamıştır. Mesela bizim kültürümüzde ekmeği yerden alıp belki de öperek yüksekçe bir yere koymak vardır. Bunu göz ardı eden kültür ve inanç hafızası kaybına uğramış biri için yerdeki ekmeğe basmak da aynı şeydir, yerdeki karıncaya basmak da… Belki insanların haklarını önemsemeyerek bir soygun yapmak ya da bir insana kurşun sıkmak da aynı olur. Diline, kültürüne yabancılaşan biri ne yazık ki bir yere ait olamamanın çelişkisini ve vicdan azabını atlattıktan sonra her türlü ahlaksızlığı yapmaya açık biri olabilir.

Ana dilimizdeki yozlaşmanın, toprak kaymasının getirdiği felaketlerini uzun zamandır görüyoruz. Televizyon, radyo ve gazetelerle beraber hakim olan bir acayip yeni dil kurgusu ile konuşur olduk. En ücra köydeki insanımızın ağzında bile tarzancaya benzer bir dil var. Görsel basın araçlarının bu kadar yaygın olmadığı zamanlarda görülen nesiller arası dil sorunu günümüzde neredeyse yok gibi. Çünkü yaşlı genç herkesi neredeyse aynı potada eritmeyi başardılar. Konsensüs, diyalog, cafe, laptop… vb. gibi yabancı menşeili kelimeleri söyleyince hemen hemen hiçbir büyüğümüz bize tuhaf tuhaf bakmıyor. Velhasılı bize bizi unutturma ve kendilerine benzetme yolunda önemli bir aşama katettiler.

SSCB, Orta Asya'daki Türk devletlerinin her biri için farklı bir alfabe vermişti ellerine. İşte bundan sonra aynı dili konuşan insanlar yıllar geçtikçe birbirini anlayamaz hâle getirildi. Dili bize en yakın sayılan komşumuz Azerbaycan'la bile anlaşmada zorluk çekiyoruz. Azerice ise nispeten şu anki Türkçeden daha iyi durumda ama. Biz en basitinden bir İstiklal Marşını anlamaktan uzak kalırken, Azeri kardeşlerimiz bize okuması ve anlaması ağır gelen Osmanlıca metinleri kolaylıkla okuyup anlayabilmektedirler.

Dile sahip çıkmak demek geride kaldığı sanılan ama aslında bizi biz yapan değerlerimizi bugüne taşımak, onları hayata ortak etmek demek. Bir İstiklal Marşını dahi anlamayacak hale gelmişse bugünkü insanımız, bunda herkesin mesuliyeti vardır. İstiklal Marşında yazılanları okuyamayan oradaki ifadelerin ne anlama geldiğini nasıl bilecek!

Bu sebeple dükkan tabelalarından evimizdeki, işyerimizdeki günlük konuşmalara kadar her yerde, işgal zihniyetini andıran yabancı kelimeleri kullanmamaya azami dikkat etmek bugünümüze olduğu kadar geçmişimize ve de en önemlisi yarınımıza bir vefa borcudur, bir görevdir. Mümkün oldukça lügatlerden birkaç kelime öğrenip sözcük haznemizi genişletmek suretiyle tarihimizi, kültürümüzü ve ahlakımızı anlatan eserleri okumaya/anlamaya gayret sarf etmeliyiz. Bu zamanda gerekliliği tartışılmayan bir İngilizce, bir Almanca vs. yanında millî benliğimizi kavramamıza yardım edecek olan Arapça’yı ve Osmanlıcayı da öğrenmemiz güzel olur.

Ey menba-ı ÂŞK! Gönlüme kıldığın nazar-ı mehabbet kadardır kıymetim...

"Hatice Kübra. Varol"asın !

Geçen gün Yüksel caddesinde dolaşırken gözüm bir tabelaya takıldı: Chileck Cafe.
Yani Çilek değil, Chileck.

Yani Cemal değil, Jamal.
Yani Pazar değil Bazaar.
Ankara Evleri Angora Evleri.
Vesaire, vesaire...

Bu toplum Muhammet ismini kısaltıp Mehmet diye ikinci bir isim hâline getirmiştir. Ama aynı toplum (ki aynı mı gerçekten ?)
kısaltmaktan ne anladığını uyguluyor. Ya da birileri uyguluyor.
Orjinallikten anla(yama)dığı ancak bu kadardır.

Ve bir parantez açayım.
Bunun Türk Şiirindeki karşılığı, İMGE adı altında yeni bir şey buldum hevesiyle (!) anlamsız ifadeler kullanma hastalığıdır.
Daha başka mecralardaki karşılığını da takdirlerinize bırakıyorum.

Canım yanıyor...

Ali Nihad Tarlan, Tahsin Banguoğlu, Ahmed Caferoğlu, Ragıp Hulusi Özden, Ali Ekrem Bolayır, İsmail Hikmet Ertaylan, Necmettin Hacıeminoğlu, Mecdud Mansuroğlu, Sadettin Buluç, Rıfkı Melul Meriç, Faruk Kadri Timurtaş, Mehmed Kaplan, Ahmet Hamdi Tanpınar, Ali Fuad Köprülü, Reşit Rahmeti Arat, Ferit Kam...*

Dilimiz için emek verenlere Selam Olsun...

_________________________________________________________________
*Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı koridorunun havası ne de güzeldir bu hocaların portreleriyle!