Fiziksel gerçekliği daha derinden tanımlamak adına "Kaos Teorisi" bünyesinde geliştirilen kavramlardan biri de fraktal şüphesiz. Bu, en geniş çerçevede "dinamik sistemler" olarak biçimlendirilen yapıların temel kavramlarından biridir ve 4 boyutlu uzay-zamanın fiziksel nesnelerine ait ara boyutları ifade eder. Doğada bunun çok sayıda örneği var. Pütürlü yapısıyla bir kıyı, bir eğrelti otu ya da bir ağaç fraktal olabilir, ancak bunlar matematiksel olarak tanımlanan fraktal kavramı ile ( yani ideal anlamda ) tam olarak uyuşmazlar. Çünkü fraktal yapılar nihayetinde birer matematiksel modeldirler. Modeller fiziksel sistemleri anlamak üzre oluşturulur ve doğada tam manasıyla olmasa da yakın karşılıklar bulurlar. Bu şekilde o fiziksel yapıyı bir nebze olsun anlamamız mümkün olur, ince hesaplarla anlamı daha ileri de taşıyabiliriz sonuçta.

Kontrol kavramı ise tüm bu gerçeklerle örtüşüyor. Esasen yine bir matematiksel kavram olarak da yorumlanabiliyor, bunu yazıda da ifade ettim. İlmin bir nokta olması ve zaman içinde çoğalması yani noktalara ayrılması anlamın oluşumu ile birebir bağlantılı bir durumdur. Ancak bu oluşumla birlikte yitirilen bir şeyler de vardır. Bütüncül bir yaklaşım kesin manada en doğru yaklaşımdır. Parçadan bütüne ulaşmak bizce istenen bir şeydir, çünkü bu şekilde parçaları birleştirmek söz konusudur. Parçaların birleşimi ile de zaman içinde anlam adına oluşan parçaların tekrar bir araya getirilmesi mümkündür. Yani burada bir öze dönüş göze çarpıyor. Açık bir biçimde kontrol de parçadan bütüne ulaşma sürecinde kendini gösteriyor.

Dağılmışlık kontrolsüzlüğün bir özelliği olarak karşımıza çıkar. Kontrolsüzlükse anlamdan sapmadır. Dolayısıyla asıl anlama ulaşmak istiyorsak gidiş yönümüz parçadan bütüne doğru olmalıdır, yani tümevarım. Maksat hakikate ulaşmak ve doğruyu açığa çıkarmak. Parçalandıkça ortaya çıkan anlamlardan ( ki anlamsızlık gibi görünen şeyler de bir anlam taşır ) parçaları birleştirdikçe ortaya çıkan anlamlara doğru yol almak ümidiyle...

Selam ve muhabbetlerimle...

... Mutluluk anlamaktır, anlam aktır...

Anlamak babında kontrolü cüz'i yani parçalı ya da kısmi ve külli yani tam ya da mutlak olarak iki şekilde incelemek doğru bir yaklaşımdır. Sınırlarımızı tayin etmesi açısından da önemli bu yaklaşım. Çünkü insan mutlak bir varlık değildir. Dolayısıyla kontrolü de sınırlı olacaktır. Ancak bu içimizdeki sınırsızlığın kaynağı nedir? Cevap aradığımızda bunun ilahi bir kaynakla bağlantılı olduğu gerçeği yadsınamaz. İrade anlamında da keza benzer bir ayrım yapılmıştır, yapılmalıdır da.

Fraktal meselesi ise içinden çıkılması zor olan bir mesele. Parçaların bütüne dair bilgiyi içermesi aynı zamanda hologram düşüncesini de beraberinde getiriyor. Holografik yapıya göre bütünün herhangi bir parçası bütüne ait tüm bilgiyi içermektedir. Dolayısıyla bu düşünce fraktal yapılarla da özdeşleşmektedir. Evrenin ve insan beyninin holografik yapıda olduğuna dair teoriler mevcuttur.

Burada temel ayrım tümevarım ve tümdengelim metotlarının işleyişinde yatmakta aslında. Bütünün parçalanarak anlaşılması ile bütün olarak anlaşılması bu anlamda aynı kapılara çıkar diye düşünüyorum. Benzer bir ayrım mikro ve makro kozmosta vardır zaten. Daha doğrusunu söylemek gerekirse olması gereken bir şeydir bu. Birbirine zıt görünseler de bu iki anlayışın birleştiği bir alan en azından fikri anlamda olmalıdır diye düşünüyorum.

Söz konusu olan kaotik sistemlerdir. Hayat böyle bir şey. Kontrol edilemez yapılar içerse de sistemin varlığı böylesi bir durumu gerektirmektedir. Bize düşen anlamaya çalışmak, takip ettiğimiz yollar farklı olsa da aynı sonuçlara varacağımızı düşünüyorum.

... Mutluluk anlamaktır, anlam aktır...

Maksat hakikate ulaşmak, doğruyu anlamak. Buna çabalayan insanlar gördükçe etrafımda yalnız olmadığımı anlıyorum. Bu beni mutlu ediyor. Gerçekten düşünen, bir şeyleri anlamak için kafa yoran insanların varlığı, hele de şu bulunduğumuz zaman diliminde bunu yaşıyor olmak güzel. "Bu" kelimesini çok kullanıyorum, farkındayım, kontrol etmem gerekecek.

Parçalanmanın anlamı üzerine konuşmak. Parçalandıkça ortaya çıkan anlamların varlığı. Anlamsızlık çirkinliğe, anlam ise güzelliğe karşılık geliyor. Normalde olması gereken bu. Ancak ben anlamsızlık gibi görünen şeylerin de anlam olduğuna inananlardanım. Dolayısıyla mutlak anlamda çirkin diye bir şey yok. Biz bu surette anlama ulaşabilecek varlıklarız. Bütünü anlamak birden olabilecek bir şey değil. Herhangi bir kaotik sisteme de baktığımızda bunu görebiliriz aslında. Bütün olarak anlayamayışımız kontrol edememizle alakalı bir durum. Eğer hükmedebilseydik anlayabilirdik, ama bu bizim için sınırlandırılmıştır. Bunu anlamak da güzel.

Konu üzerine daha farklı açılımlar da yapılabilir kanaatindeyim. Maksadımız doğruya ulaşmaksa, hakikati tanımaksa bunu yapmalıyız.

Selamlarımla...

... Mutluluk anlamaktır, anlam aktır...