Türkiye’de siyasî düşünce tarihi incelendiğinde, İslamcılığın önemli bir yer tuttuğu görülür. Bir kavram olarak sürekli kendine meşruiyet alanı aramış ve ciddi tartışma konusu yapılmış İslamcılığın, tarihsel bir olgu olarak üzerinde pek çok çalışma yapılmıştır. Direk ve dolaylı olarak İslamcılık ile ilgili yapılan çalışmalar uzayan bir liste halinde sıralanabilir. Bunlardan birkaçı şöyle: Tarık Zafer Tunaya’nın İslamcılık Akımı, Menderes Çınar’ın Siyasal Bir Sorun Olarak İslamcılık, Ahmet Hakan’ın Ali Bulaç ile İslamcılık Üzerine, İsmail Kara’nın Türkiye’de İslamcılık Düşüncesi I-II, Sadık Albayrak’ın Türkiye’de İslamcılık-Batıcılık Mücadelesi, Yasin Aktay’ın editörlüğünü yaptığı Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce/İslamcılık. vd. pek çok eser…

Bu konuda dikkat çeken bir kitap ise, geçtiğimiz günlerde Kapı Yayınları tarafından yayınlanan Cihan Aktaş’ın Bir Hayat Tarzı Eleştirisi: İslamcılık adlı eseridir. 277 sayfalık kitap, farklı zamanlarda dergilerde yayınlanan yazılardan, konferans-sempozumlarda sunulan tebliğlerden oluşmuştur. ‘Altmışlı yıllarda gelişmeye başlayan, seksenli yıllarda belirgin olarak görünürlük kazanan İslamcılık akımının pratiğini, çoğunlukla entelektüel kadınların tecrübelerini ortaya koyan’ eser yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Daha Yavaş ve Sade Bir Hayat özlemi; İkinci bölümde, Bir Hayat Tarzı Arayışı: İslamcılık; Üçüncü bölümde, Modernlikle Geleneksellik Arasında; Dördüncü bölümde, İslam, Kadın Hakları ve Feminzm; Beşinci bölümde, Doğu’ya Özgü Bir Kadın Sorunu Var mı?; Altıncı bölümde, Beyaz Feminzmin “Ötekisi” Kadınlar: Başörtülüler; Yedinci bölüm, Başörtüsünün Soykütüğü Üzerine Düşünmek.

İslamcılığın tarihsel seyrini bir düzen içinde ele alıp günümüze kadar taşımak yerine -böyle bir çalışma birkaç ciltlik eser yayınlamayı gerektirir- özellikle seksenli yıllarda İslamcılığın serüvenini irdeleyen Cihan Aktaş çok çarpıcı sonuçlara ulaşır. Başlangıçta kurulu düzene bir itiraz, Müslüman’ı kimliğinden uzaklaştıran her türlü dayatmaya başkaldırı, Öz’e dönüş için beşeri oluşumları reddetmek üzerinden beslenen İslamcılık, kısa sürede modern yaşam tarzıyla yüz yüze geldiğinde paradoksal şekilde savrulmalara sahne olacaktır. Örneğin şu çarpıcı örnek, yirmi-otuz yıl önce İslamcı inanışın nasıl bir içe kapanışa sahne olduğunu göstermektedir: “…Mesela bir kitapta “Ancak savaş zamanı binilmesine izin vardır” diye okuduğu için, gece geç saatlerde buna zorunlu olsa da, Avrupa yakasından Asya yakasındaki evine gitmek için vapura binmeyen, ne olursa olsun otobüsle gitmenin yolunu arayan üniversite öğrencisi genç kızlara rastlayabilirdiniz.” (Önsöz, xx). Bu inanış ve pratikler o dönemlerde ‘daha yavaş ve sade bir hayat özlemi’ne dönüşüyordu ve gündelik hayattaki bütün uğraşılar “Bugün Allah için ne yaptın” sorusuyla cevap bulacak bir kontrole tabi tutuluyordu. Bir Müslüman için kendini sürekli Allah’la bir murakabe içinde tutmasından daha güzel ne olabilir ki? Ancak, burada “Bugün Allah için ne yaptın?” sorusunda karşılığını bulan, Müslüman ferdin hayatında esneklik hakkı bulunmayacağını imleyerek, gündelik hayat dâhil atılacak her adımda bu tür soruların ideolojik bir forma dönüştürülerek anlam arayışına girilmesidir.

Kitabın “Bir Hayat Tarzı Arayışı: İslamcılık” adlı 2. Bölümü ile, “Modernlikle Geleneksellik Arasında” adlı 3. Bölümü son derece mühim mevzuları tartışmaktadır. Burada Aktaş’a kulak verelim: “…İslamcılığın çıkışı, İslamiyet’i hayata ilişkin önemli iddialardan yoksun, sadece ahretle ilgilenen ve Batı modernizmi karşısında dünyevi iddialar açısından geriye çekilmiş bir din olarak kabullenemeyen ve fakat Müslümanların dünyevi plandaki eksiklikleri ve yetersizlikleri üzerine sorular soran bilinçlerle ilişkiliydi.” (Sh. 53-54). “Siyaseti aristokratik değil de demokratik bir yöntemle bütün bir halk kitlesine mal etme girişimi, İslamcılığın ayırıcı vasıflarından biridir.” (sh. 57). “İslamcılık kadın konusunu yoğun olarak tartışarak, kadın cinsini dipnotlardan ana metne taşıma başarısını göstermiştir.” (sh. 65). Söz kadın cinsinden açılmışken, Aktaş’ın kitabında ele aldığı Müslüman kadının toplumsal hayattaki konumuna ilişkin değerlendirmelerin daha çok yer tutmasına değinebiliriz. Burada, ‘İslam, Kadın Hakları ve Feminizm’ başlıklı yazının (sh. 130–146) dikkatle okunmasında fayda mülahaza ediyorum. Emeti Saruhan’ın Yeni Şafak Kitap’ta (4 Nisan 2007 Sayı, 16) yaptığı söyleşide ‘yazarlığın dindar kadınlara o kadar da yakıştırılmadığı, miting meydanlarında dolaşmak yerine bir odaya çekilip yazı yazmanın pek takdir görmediği bir dönemde yazı yazdığını’ ifade eden Aktaş’ın, Türkiye’de Müslüman kadının toplumsal hayatta kendini ifade etmesi hususunda dikkat çekici çabaları olmuştur. Tesettürlü kızların okul kapılarından geri çevrildiği dönemlerde; içerden, bazı İslami çevrelerden, okuma hakları ellerinden alınan kızlar için biçilen yeni hayat tarzlarının gurur kırıcı yönlerine dikkat çeken yazar, Başörtülü kızların tırnaklarıyla kazıyarak elde ettikleri haklarını sonuna kadar korumak için mücadele bilincinin kazanılması hususunda cesaretlendirici ifadeler kullanmıştır daima.

Çeyrek yüzyıldır yazı hayatının içinde bir yazar olarak Müslüman kadının (dolayısıyla İslamcılığın) sorunlarına geniş perspektiften bakan Cihan Aktaş, Bir Hayat Tarzı Eleştirisi: İslamcılık kitabında ufuk açıcı bilgileri okurlarıyla paylaşmaktadır.