Henüz çıktı Düşnâne (Artus Kitap, Mart, 2007)
Daha önce ses getiren fantastik romanı Kral Suban’ıyla tanıdığımız Osman Koca, bugünlerde yerli, özgün, şaşırtıcı ve enfes bir öykü kitabıyla merhaba dedi okurlarına.
Kitabın ismi ve kapağı hayli ilginç. Kitap adına dair ipucu, eserin 98. ve 99. sayfalarına kodlanmış.
Peki ne anlatıyor Düşnane?
Herbir şey yahut hiçbir şey…
Olaylarla durumlardan çok tiplere eğiliyor Osman Koca. Bu yönüyle klasik öykü formatının sınırlarını epey zorluyor. Sanki tipler için kurgulanmış herbir olay.
Tip dediğim; öylesine bildik, öylesine tanıdık karakterlerden örülmüş. Her okurun, yirmi ayrı öyküden müteşekkil eserde kendinden bir parça bulması işten bile değil.
Olayları sıradan, sade Osman Koca öykülerinin. Kurgusal gerçekliği keyifli ve sürerli kılansa dil ve anlatım tarzı. Sözcüklerle oynamayı seviyor besbelli. Uzun tümcelerden korkmuyor. Sözü uzattıkça, okuru da ihmal etmemenin yol ve yöntemlerini iyi biliyor.
Dış dünyaya açık bir öykü kitabı Düşnane. Bu vesileyle kahraman ve gözlemci bakış açısı hakim öykülere. İlahi esin sadece birkaç öyküde -ama o da- ustaca kurgulanmış doğrusu. Okur merkezli öyküler çoğunlukta. Özgün bir dille okuru ardına katan yazar, tatlı bir serüvene sürüklüyor bizi.
Düşnâne, hayata ve dolayısıyla yaşamın bitkin ama muhalif tiplerine ayna tutan bir eser. Bu yüzden gerçekliği, içsel dürtülerde arayan; hayalle hakikat arasındaki çizgide ip oynatan tipler çıkmış karşımıza. Çoğu aşkın, içkin, marazi ama saf tipler bunlar.
Olay görüngüsüyle dil örüntüsü arasındaki korelasyon, düşüncelerin sınırsız çağrışımlarından faydalanılarak yani imgesel bir üslup takınılarak sağlanmış. “Ütopya, mimesis, idea, copy” yapı unsurları arasında gidip gelen bezeksel anlatıdaki temel işlevde de merkezi, tiplerin içsel coğrafyaları betimlemiş. Kahraman nerdeyse, biz ordayız yani.
Toplumsal gerçekliği kurgusallaştırmaktan hoşlanan ve bu kurguyu da tiplerin misyonuna havale eden yazar, dikkatimizi yazınsal anlatıların olmazsa olmazları arasında sayılan “insan-zaman-mekan” dekorları arasında başarıyla tutabilmiş.
Öykülerde harmanlanan kuramlar kimi öykülerde girişik, kimilerinde de ayrık pozisyonlara bürünmüş. Psikanalist, yapısalcı, biçemci, arketipçi yaklaşımların hepsini de üşenmemiş, tek tek denemiş yazar.
Ama daha önce ifade ettiğim gibi, bizim tiplerimizi, bizim hikayelerimizi kayda geçirmiş Osman Koca. Bunu yaparken de izlenimci, sezgici, önerci gerçekliği başat kabullenmiş kendine.
Hayli iddialı bir tez olacak fakat son dönemlerin, son yılların; farklı, ilginç, özgün öykü dilini yakalayabilmiş nadir yazarlarından biri Osman Koca.
Sonuçta; keyifli, düşünsel, duygusal bir harmoni çıkmış ortaya.
Yani Düşnâne…
-