TürkçeRap’ in duayeni Sagopa Kajmer’e…
Öncelikle birkaç gün önce ajanslardan medya kuruluşlarına geçen bir haberi okuyalım:
“Tahran- Resmi haber ajansı IRNA’ nın bildirdiğine göre, Kültür ve İslami İrşad Bakanlığı Müzik Denetleme Kurulu Başkanı Muhammed Daştgoli, tiyatro sanatçılarına yaptığı konuşmada, müziğin önemli bir sanat dalı olduğunu, ancak “RAP müziğin toplumda ahlaksızlığa yol açtığını” söyledi.
Rap türünde müzik yapanların şarkılarında “çirkin ve müstehcen” ifadeler kullandığını ifade eden Daştgoli, bunun İran’ da ki kanunlara aykırı olduğunu ve yasaklandığını bildirdi.
“Ülke çapında kanun dışı rap şarkıcılarının çoğunu tespit ettik” diyen Daştgoli, polisin de bu tür müzik yapanlara karşı mücadele edeceğini ve “rap müzik yapılan stüdyoları” kapatacağını kaydetti.”
Haber böyle. Bunu; hakkında, insanların yabancı olduğu konular hakkında takındığı genel bir önyargı dan kurtulup, farklı bir bakış açısıyla anlamaya çalışalım.
Rap Müziğin Tarihi
Kısaltılmış haliyle, Rythmic American Poetry ( Ritmik Amerikan Şiirleri ) olan Rap müzik, 1970li yılların başlarında New York’un gettolarında doğdu. Amerika’da Harlem, Bronx gibi ezilen ve adeta insan muamelesi göremeyen siyahların yoğun olduğu yerlerde siyahi müzisyenler rapin temellerini attı. Müzisyenler, Jazz, R&B ( Rhytme and Blues ) ve Funk müziklerini karıştırarak, bir beat ( müzik altyapısı ) yapıp üstüne de ryming ( uyak ) yaparak doğaçlama olarak yeni bir müzik akımını başlattılar. Rap müziğin beraberinde getirdiği bir takım kavramları da burada incelemekte fayda var: Graffiti ( sanatsal zaruretler gereği oluşan ) yazı çizim sanatı, özellikle Paris, New York gibi büyük metropollerde ve gettolarda kendine yer buluyordu . Freestyle, doğaçlamadır. Bu yönüyle Anadolu’da yıllardır var olan aşık atışmasına benzemektedir. Bol giyinmek ise, düzgün fiziği belli etmeyi ve dar giyimden oluşan rahatsızlığı protesto etme ve insanları özgür bırakarak rahatlığı ön plana çıkarmasından ileri geliyordu.
Breakdance ise, gerek figürleri gerekse fiziği kullanışıyla aşırı efor gerektiren bir dans türü olup bu açıdan da sürekli hareket i temsilden ileri gelmekteydi. Hip-Hop ise bütün bunların geneline verilen isimdi.
Rap müziğin tarihine baktığımızda, 80li yıllara kadar beklenen ilginin rap müziğine gösterilmediğini görmekteyiz. Ancak 80li yıllardan sonra müzikle beraber teknolojinin de gelişme göstermesi ile birlikte, rapte kullanılan sample ( üst müzikler ) lar ciddi bir patlama göstermiştir. Bu sayede başta Amerika ve Avrupa olmak üzere birçok metropollerde rap müzik ve beraberinde kültürü yayılmaya başlamıştır. Rap müzik sanıldığının aksine sadece argo terimler içeren bir müzik değildir, hakeza kendi içinde birçok çeşidi bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri; West Coast Rap; daha çok hayatın güzelliklerini, para ve kadını konu alırken, East Coast Rap; daha çok depresif, adaletsizlik, eşitsizlik gibi bireysel ve sosyal meseleleri ele alan bir çeşit olmuştur.
Yukarıda anlatılanları aklımızda tutarak rap müzik hakkında biraz daha gezinti yapalım. Lenin’in tabiriyle; dünya ezenler ve ezilenler olarak geçmişten günümüze var olagelmiştir. Bu nedenden dolayıdır ki, bugün Fransa’daki rapperların birçoğu siyah ya da Arap, İngiltere’de Hintli, Almanya’da ise Türk olmuştur. Çünkü ezilmiş olmak, ikinci sınıf insan olmak ve bu şekilde muamele görmek, bir yerlere ait olamamak; agresifleşmeyi, suçu da beraberinde getirir. Bilinen yargısıyla rap müzikte argo ve bol derecede küfür kullanımı da işte buradan gelmektedir.
Amerika’da beyaz adamın elinden alınmaya çalışılan hak ve adaletle boy göstermeye başlamış olan rap müzik, pop gibi müzik tarzlarıyla sadece ve sadece düzenin çarkında aşk ve güzellikleri işleyen popüler kültür ede bir anlamda isyan bayrağı çekmiş oluyordu.
Türkiye’de Rap Müziğin Tarihi
Öncelikle Türkiye'nin "rap"inin, TürkçeRap olduğunu söyleyelim. Türkler arasında rap ilk olarak yukarıda da söz ettiğimiz gibi Almanya’da yaşayan Türkler arasında yayılmaya başlamıştır. Almanya’daki Türkler 90lı yılların başından itibaren yöneldikleri Rap müziğin ülkemize taşınmasında öncü olmuşlardır. Böylece, Cartel’le beraber 95 yılında rap müzik ülkemizde ciddi anlamda boy göstermeye başlamış oldu.
Türkiye’de ve diğer ülkelerde rap müziğin ilk çıktığı yıllardaki argo üslubunun, dinleyici kitlesinin ve daha kaliteli, marjinal ve ehil rapperların artmasıyla bir anlamda entelektüel bir üsluba dönüştüğünün altını özellikle çizmek gerekir.
Türkiye’de rap sanılanın aksine büyük ilgi gördü ve ulaştığı kitle her geçen gün daha da büyümekte.Bugün, rapirlerin albüm satışlarının hızlı bir biçimde arttığına şahit olmaktayız. Lakin, ilk yıllarda rap müziğe karşı duyulan önyargı ortadan kalkmış, bugünlere gelinen noktada artık rap müzik "aileye ulaşan" bir müzik türü olabilmeyi başarmıştır. Yıllardır duyduğumuz "Her Türk şair doğar" anlayışını da hatırlayacak olursak, rap müziğin ehil rappirlerin ustaca lirikleriyle bir anlamda Türk insanının şiir ihtiyacını da karşıladığını söylemek sanırım abartı olmayacaktır. Bir başka neden ise, şüphesiz Türkiye’de rapin, diğer ülkelerde olduğu gibi etnik guruplar yerine, halkın tüm kesimlerine kucak açmasıdır. Tabiî ki de, sürekli olarak birbirlerine kırdırılmaya çalışılan, en temel değerleri, hatta dinleri bile değiştirilmeye çalışılan, gençliği para, seks ve uyuşturucu üçgeninde yok edilmeye çalışılan, bütün geleneksel, dini değerleriyle bir üçüncü dünya ülkesinin evlatları olabildiğince protest ve pesimist olacaktır.
Rap Müziği Sevebilir miyiz?
Rap hakkında, bu kadar genel bilgiden sonra birtakım ince noktaları da belirtmek zorundayım. Bir keresinde rap müzik insanı kısıtlamaz. Söylenecek sözler direkt olarak söylenmez . Rapin sevilmesinin bir başka nedeni de budur. Mesela; melankoli içeren şarkılarda “ seni seviyorum ” yerine, “ şu an deli misali aşığım, bir kişi hariç herkese şaşıyım ( bknz. Sagopa Kajmer’in , Kendime Sarılır Donarım isimli şarkısı ) ” gibi içten ve gündelik dilde geçen ifadeler kullanılır. Kimi zaman bireysel konuların da işlenebildiği rap müzikte şu ifadelerle karşılaşırsanız şaşırmamalısınız : “ Ey hayatı masal olmuş insan, senin hayatının masalından daha komik bir şey yoktur inan, git de düşüne dur başında, yıkılmış kabrine dayan. ( bknz. Kolera’nın, Af Benim İşim Değil isimli şarkısı ) , “Dertle anlaş deva bul, üzüntü kalbi sömürür. ( Bknz. Sagopa Kajmer’in, Baytar isimli şarkısı ) ” “ Sus konuşma küsüm, kalplerinde kaç kuruşluk süsüm, dışım Orhan, içim Müslüm, hışım meydan benim hüzün. ( bknz. Sagopa Kajmer’in, Af Benim İşim Değil isimli şarkısı ) ”
Bütün bunları kısaca izah etmeye çalıştıktan sonra, sorumuzun cevabını açıklamaya çalışalım: Neden olmasın! Önyargılardan kendinizi uzaklaştırıp, “aman efendim, rapde neymiş! Bizim arabesk, thm, tsm gibi geleneksel müziklerimiz var, istemem kalsın! ” demeyenlerden olursanız, ( bu örnekleri vermem söz konusu müzik türlerini küçümsediğim anlamına gelmez ) bu yazının son cümlesi bittikten sonra, “bir bakayım, nerden bulabilirim bir rap şarkısı ” cümlesini kurarken bulabilirsiniz kendinizi.
Selametle...
-