Hazreti Peygamber Mekke'den Medine'ye hicret ettiği zaman, Medine halkının İran kültüründen etkilenerek kutladıkları iki bayram olduğunu gördü. Ve bu bayramların muhtevası Hz.Peygamber'in hoşuna gitmedi. Onların yerine Ramazan ayının sonunu ve hac ibadetinin sonunu Müslümanlar'a bayram ilan etti. O güne dek bilhassa muhacirler bayram nedir bilmiyordu. Çünkü bayrama ayırabilecek vakitleri yoktu. Bütün zamanları mücadele ve direniş içinde geçiyordu. Rahatları yoktu. Mekke müşriklerinin baskısı onlara bayram yapabilecek rahatı vermedi. Çünkü o zamanlar Müslüman olmanın manası işkence görmek, horlanmak ve itilip kakılmaktı. Ama ne vakit hicret geldi, Müslümanlar bayram coşkusunu ilk o zaman tattı. Ve o günden bugüne dek Müslümanlar, birlik ve beraberliklerini perçinleyici yegâne unsurlardan biri olan bayramı kutlayageliyor.

Bayramlar, kendisinin ışığı etrafından toplanıp kendisini kutlayan kişiler tarafından en sevinçli günler olarak kabul edilir. Ama değinilmesi gereken en önemli husus, bayramın hak edilip hak edilmediğidir. Müslümanlar şunu anlamalı ki; bu ve öteki dünyadaki en mühim sır, "ektiğini biçmek" olarak deyimlendirilen "tohum-bahçıvan" ilişkisidir. Eğer bahçıvan tohumu ekipte ona hayatiyeti açısından gereken özeni ve azmi göstermezse, verimli bir mahsül yerine verimsiz bir kapsül alacağı sened icap ettirmeyen dogmatik bir neticedir. Bu, Müslüman hayatının da değişkenlik göstermeyen nadir dinamiklerinden biridir. Peki bir Müslüman nasıl hak edecek bayramı?

Ramazan ayı Allah-u Teâla tarafından altı çizili ve puntolu olarak diğer aylardan ayrı bir noktaya yerleştirilmiştir. Nitekim Müslüman hayatının inşasında ve hayati dinamizminde kılavuz olan yegane kitab olan Kitab-ü Mübin'i bu ayda yeryüzüne indirerek, bunu delillendirmiştir. Ve ayrıca bin aydan daha hayırlı olduğunu aynı kitapta bildirerek, bizi müthiş bir yöne celbetmiştir. Ve Hz.Peygamber de bu ayın sonunu bayram ilan etmiştir. Bize düşen tek görev, bu ayı müthiş bir kesafet ile değerlendirmektir. Zekatında, orucunda, gece ve gündüz ibadetlerinde, sosyal geçimlerinde, ve hayatının geriye kalan tüm raddelerinde kendi payına düşeni yapan bir Müslüman, bayramı hak edecek insan prototipidir. Bir numunedir. Bunları uygulamayan bir insan bayram yapabilir. Ama bunun içeriği, kavram bazda her gün bayram kutlayan kişi imajından farklı değildir.

Dünyanın çeşitli yerlerinde zulüm gören ve esarete tâbi tutulan Müslüman halk, bayramı kutlayamıyor. Çünkü onlar, bir yoksulluk, bir çaresizlik hallerindeler ve iradeleriyle yaşayışları başkalarınca kontrol edilmekte. Peki tek esir olan onlar mıdır? Tek bayram kutlayamayan? Kesinlikle değildir. İradesini şeytana ve açılımlarına (para, kadın, rehavet) veren Müslümanlar da aynı statüdelerdir bâtınen. İbadetlerini eksik ve yaka-paça ifâ eden, kendine düşen zekatı vermeyen, sosyal hayatta küskünlük, kavga gibi menfi hareketler sergileyen insanlar da bir şekilde şeytana esir olmuştur. Ve bayramı kutlayamazlar. Kutlasalar bile tadına erişemezler. Çünkü bayram bir hissiyat olayıdır fikriyat değil.

Saygılarımla.

"Cinayete tarafsız kalmak katilin tarafını tutmaktır."
/No Man's Land/

Bayram günü Cuma namazını Süleymaniye'de kılanlar varsa farkedecektir; her şey gittikçe silikleşmeye doğru evrilmiş durumda. Cuma vakti ve Süleymaniyenin en kalabalık olması gerektiği saatte çok sakin ve tenha bir Süleymaniye. Nerede bu şehrin insanları!
Süleymaniye'de Bayram Sabahı, her şey kaybolmuş: Yahya Kemal'in şiirindeki coşku da...